🀄 LERNULUDE · ĉina kurso · leciono 19 ‹ Leciono 18 Leciono 20 › 🔊 aŭdio normale aŭ 🐢 lante
Dek-oka leciono · praktika — la sportoj kaj la korpa movado

Kiun Sporton Vi Ŝatas?

La dek-sepa leciono lasis semon kaŝita en via propra muskolo: 练 promesis fariĝi 练习 “ekzerci sin”, kaj hodiaŭ la promeso plenumiĝas kun pilkoj, piedoj kaj biciklo-radoj. Vi ekkonos la kvar pilkojn de la ĉina korto — 足球, 篮球, 网球, 乒乓球 — ĉiuj kunhavantaj la saman radikon 球 “pilko” (ekzakte kiel 明 kunhavis 日+月, L13!). Sed atentu: tri malsamaj verboj regas ilin — oni nur 踢 la futbalon, 打 la pilkojn de la mano, kaj 骑 la biciklon (kaj, kompreneble, la ĉevalon) — malgranda gramatika ludo, kiu aspektas kiel veraj sportaj reguloj. Kaj kiam venos 加油！, ĝi revenos el la unua leciono mem, nun kun tuta korpo por kuraĝigi.

🈶 12 vortoj de la sporto ⚽ 4 pilkoj: 足球 篮球 网球 乒乓球 🔊 sonponto: z kaj zh 💬 1 dialogo: 加油！不见不散！ 🎤 parol-ekzerco · 🧩 2 kvizoj

🗺️ La mapo — kvar rigardoj al la sporto

Kvar kartoj resumas la tutan lecionon: unue la pilkoj kiujn oni 打 aŭ 踢, poste la korpa movado kiu bezonas nek unu nek la alian, poste la malnova arto de la ekvilibro, kaj fine la vortoj de la matĉo mem — venki, perdi, kaj daŭre ekzerciĝi.

La pilkoj (打 / 踢)
足球 zúqiú — futbalo (踢!)
篮球 lánqiú — korbopilko (打!)
网球/乒乓球 — teniso/pingpongo (打!)
La korpa movado
跑步 pǎobù — kuri
游泳 yóuyǒng — naĝi
骑自行车 — bicikli (骑!)
La malnova arto
太极拳 tàijíquán
la ekvilibro de forto kaj mola
praktikata ĉiun matenon en la parko
La matĉo
比赛 bǐsài — konkurso
赢 yíng / 输 shū — venki/perdi
练习 — ekzerci sin (la ponto de L18!)
Koloroj de la tonoj: 1 ā 2 á 3 ǎ 4 à ◦ neŭtrala
LA ŜLOSILO DE LA LECIONO — LA PILKO KIU RONDAS TRA KVAR VORTOJ: 球 qiú “pilko” loĝas ĉe la fino de ĉiuj kvar sportoj de hodiaŭ: 足球 “piedo-pilko”, 篮球 “korbo-pilko”, 网球 “reto-pilko”, 乒乓球 “ping-pang-pilko” (jes, onomatopeo — la sono mem de la pilketo sur la tablo!). La unua duono de ĉiu vorto nomas la ilon aŭ la kampon (piedo, korbo, reto), kaj 球 aldonas “ludata per pilko”. Same kiel 明 estis 日+月 (L13) kaj 好 estis virino+infano — la ĉina ŝatas konstrui grandajn ideojn el ripetataj pecoj. Lernu unu pecon, ricevu kvar vortojn senpage.
🔑 LA KAPTILO DE LA LECIONO — TRI VERBOJ, TRI SPORTOJ: en Esperanto oni simple “ludas” ĉiun sporton, sed la ĉina postulas la ĝustan verbon por ĉiu korpoparto: 踢 tī “piedbati” nur por la futbalo (踢足球), 打 dǎ “frapi” por ĉiu pilko ludata per la mano (打篮球, 打网球, 打乒乓球 — kaj eĉ 打太极拳!), kaj 骑 qí “rajdi” por ĉio kun radoj aŭ hufoj (骑自行车). 跑步 kaj 游泳 bezonas neniun el la tri — ili estas jam kompletaj verboj mem. Memoru per la korpoparto: piedo→踢, mano→打, sidiĝo sur io→骑.

⚽ La kvar pilkoj — 足球， 篮球， 网球， 乒乓球

Ĉiu el la kvar pilkludoj kunmetiĝas el kie/kiel oni ludas + 球 “pilko”. Rigardu la konstruon, aŭskultu la kvar vortojn, kaj retenu la verbon kiu akompanas ĉiun.

La piedo kaj la manoj
足球 · 篮球 · 网球
zú qiú · lán qiú · wǎng qiú
SencoFutbalo (“piedo-pilko”), korbopilko (“korbo-pilko”) kaj teniso (“reto-pilko”).
Vortodisigo 足球 zúqiú — futbalo: 足 “piedo” (jam via de L18: 蹉跎!) + 球 “pilko” 篮球 lánqiú — korbopilko: 篮 “korbo” + 球 网球 wǎngqiú — teniso: 网 “reto” + 球 踢足球 tī zúqiú — piedbati la futbalpilkon (nur ĉi tiu!) 打篮球 dǎ lánqiú — ludi korbopilkon (per la mano) 打网球 dá wǎngqiú — ludi tenison (3a+3a → 2a+3a, kiel 两点!)
🏀 Rimarku ke 网 “reto” estas nova signo — sed ĝia bildo estas malnova: kvar linioj kiuj kaptas, ĝuste kiel reto ĉirkaŭ pilko aŭ fiŝo. Kaj 打网球 prononciĝas dá wǎngqiú, ne dǎ — la sama 3a+3a-tona leĝo, kiun vi jam renkontis en 两点 kaj 你好!
↻ la sama pilko, malsamaj iloj
La malgranda pilko kun granda nomo
乒乓球
pīng pāng qiú
SencoPingpongo — laŭvorte “ping-pang-pilko”, la sono de la pilketo trafanta la tablon kaj la rakedon.
Vortodisigo 乒乓球 pīngpāngqiú — pingpongo: 乒 “ping” (unu flanko) + 乓 “pang” (alia flanko) + 球 打乒乓球 dǎ pīngpāngqiú — ludi pingpongon 乒乓球拍 pīngpāngqiú pāi — la pingponga rakedo
🏓 Malmultaj vortoj en la ĉina estas pura onomatopeo — sed 乒乓 estas unu el la plej famaj: du sonoj, unu por ĉiu flanko de la trafo. En Ĉinio, pingpongo estas nomata 国球 guóqiú “la landa pilko” (国 el 中国, L1!) — ludata en preskaŭ ĉiu lernejo kaj parko.
↻ ping… pang… pilko

🏃 La korpa movado — kuri， naĝi， bicikli

Tri movoj kiuj bezonas nek 打 nek 踢 — ĉiu jam estas kompleta verbo mem, aŭ konstruita per sia propra ago-vorto.

Kuri kaj naĝi
跑步 · 游泳
pǎo bù · yóu yǒng
SencoKuri (laŭvorte “kur-paŝi”) kaj naĝi (laŭvorte “naĝ-naĝi”).
Vortodisigo 跑步 pǎobù — kuri: 跑 “kuri” (kun la radiko 足 “piedo” — vidu malsupre!) + 步 “paŝo” 游泳 yóuyǒng — naĝi: 游 “naĝi, vagi” + 泳 “naĝi” (du preskaŭ-sinonimoj kune fortigas la sencon) 我每天跑步 wǒ měitiān pǎobù — mi kuras ĉiutage (每天, L13!)
🏊 Ambaŭ vortoj estas jam memstaraj verboj — oni diras simple 我跑步 “mi kuras” aŭ 我游泳 “mi naĝas”, sen ajna helpo de 打 aŭ 踢. Kaj rimarku: 游 estas ankaŭ la 游 de 游子 “vaganta filo” (la poemo de L3!) — la sama radiko kiu vagas tra la mondo, nun naĝas tra la akvo.
↻ kompletaj verboj, sen helpo
La biciklo — kaj la ĉevalo antaŭ ĝi
骑自行车
qí zì xíng chē
SencoBicikli — laŭvorte “rajdi mem-iran veturilon”.
Vortodisigo 骑 qí — rajdi (sur ĉevalo, biciklo — ĉio, kion oni sidas rajde!) 自行车 zìxíngchē — biciklo: 自行 “mem-iri”, sinmova (自 “mem” + 行 “iri”) + 车 “veturilo” 骑自行车 qí zìxíngchē — bicikli 周末我骑自行车去公园 zhōumò wǒ qí zìxíngchē qù gōngyuán — semajnfine mi biciklas al la parko (周末/公园, L13!)
🚲 骑 estas la sama verbo por ĉevalrajdado — la signo mem enhavas la radikalon 马 “ĉevalo” (vidu la lastan sekcion!). Kiam la biciklo alvenis en Ĉinion en la 19-a jarcento, la lingvo simple pruntis la malnovan ĉevalan verbon por la novan “feran ĉevalon”. Kaj 自行车 — “mem-ira veturilo” — estas unu el la plej poeziaj ĉiutagaj vortoj de la tuta kurso.
↻ la ĉevalo kaŝita en la biciklo

🥋 太极拳 — la ekvilibro de forto kaj mola

Ĉiun matenon, en preskaŭ ĉiu ĉina parko, maljunaj kaj junaj homoj moviĝas malrapide, kvazaŭ naĝante en aero. Tio estas 太极拳 — pli ol sporto, filozofio skribita per la korpo mem.

La malnova arto de la ekvilibro
太极拳
tài jí quán
SencoTaiĝiĉuano — laŭvorte “la plej-ekstrema pugnoarto”, la korpa formo de la ino-jano ekvilibro.
Vortodisigo 太极拳 tàijíquán — taiĝiĉuano: 太 “tro, plej” (jam via de L13: 太早了!) + 极 “ekstremo” + 拳 “pugno” (jam parte konata: 拳不离手, L18!) 打太极拳 dǎ tàijíquán — praktiki taiĝiĉuanon (jes, ankaŭ ĉi tio uzas 打!)
☯️ 太极 “la plej-ekstremo” nomas la praan unuon, kiu disiĝas en 阴 yīn kaj 阳 yáng — la konata simbolo de la nigra-blanka spiralo. La taiĝiĉuano lernas moviĝi malrapide kaj forte samtempe — mola ekstere, firma interne — ĝuste la spirito de 拳不离手，曲不离口 (L18): senĉesa, ĉiutaga ekzercado, ne por venki kontraŭulon, sed por ekvilibrigi sin mem.
↻ forta kaj mola, kune

🏆 La matĉo — 比赛， 赢， 输 kaj 练习

Kaj kion oni faras post kiam oni jam scipovas ludi? Oni konkuras — kaj plej grave, oni daŭre ekzercas sin, ĉar tio estas la vera ponto al la dek-sepa leciono.

Venki, perdi, kaj ekzerci sin
比赛 · 赢 · 输 · 练习
bǐ sài · yíng · shū · liàn xí
SencoKonkurso/matĉo, venki, perdi, kaj ekzerci/trejni sin.
Vortodisigo 运动 yùndòng — sporto, korpa movado (la ĝenerala vorto por ĉio de tiu ĉi leciono!) 比赛 bǐsài — konkurso, matĉo: 比 “kompari” + 赛 “konkurso” — “komparo” = matĉo 赢 yíng — venki ↔ 输 shū — perdi (la du kontraŭaĵoj de ĉiu ludo) 练习 liànxí — ekzerci sin: 练 “trejni” (via ekde L18: 冬练三九!) + 习 “ellerni, kutimiĝi” 我们赢了，你们输了！ wǒmen yíngle, nǐmen shūle — ni venkis, vi perdis!
🌱 La ponto de L18 plenumiĝas: 练 promesis fariĝi 练习 — kaj jen ĝi estas, la vera vorto por “ekzerci sin”, ĉiutage, ĝis la piedo trovas sian firman lokon (memoru 蹉跎, L18: la misa paŝo kiu ne ekzercis sin). Kaj gramatike, 练习 funkcias kiel substantivo kaj verbo — 做练习 “fari ekzercojn” aŭ simple 练习跑步 “ekzerci sin kuri”.
↻ venki, perdi, kaj denove provi
🌱 LA VERA MORALO DE LA LECIONO — 多练习就会进步： 多练习就会进步 duō liànxí jiù huì jìnbù — “ju pli oni ekzercas, des pli oni progresas” — laŭvorte “multe ekzerci, tiam povos progresi”. Ĉi tio estas la sama vero, kiun la fera stango de L18 jam instruis (只要功夫深，铁杵磨成针) — nur ĉi-foje aplikata al la muskoloj anstataŭ la menso. Kaj kiam vi perdas — 输了 — la ĝusta respondo ne estas malĝojo (memoru L17: 别难过!), sed simple: 加油! “kuraĝon” — kaj denove 练习.

🔊 Sonponto 17: z kaj zh — kiam la lango decidas denove

La kvina leciono jam prezentis la platan s kaj la kurban sh. Hodiaŭ la sama regulo revenas por sia afrikata gefratparo: z (la langopinto tuŝas la dentojn malantaŭe, plata) kaj zh (la langopinto kurbiĝas malantaŭen, ronda) — kaj ĝuste 足, la unua vorto de la leciono, estas la plej bona ekzemplo.

z — la plata afrikato (la langopinto tuŝas la dentradikojn, kiel en “dz”)
z-“piedo” — la unua duono de ĉiu pilkludo, kaj jam la radikalo de L18足 zú “piedo” (hodiaŭ!)
z-“mem” — kaŝita ene de la biciklo自 zì “mem” (自行车!)
z-“hieraŭa” — via malnova amiko el la horloĝo昨 zuó “hieraŭa” (L13!)
z-kaj “piediri” — la sama piedo, alia signo走 zǒu “piediri” (L11!)
zh — la kurba afrikato (la langopinto kurbiĝas malantaŭen, kiel en “dr” de “drink”)
zh-“bambuo” — el la poemo-titolo de la dek-kvina leciono竹 zhú “bambuo” (L16!)
zh-“mezo” — la unua signo de la nomo, kiun vi kantas ekde L1中 zhōng “mezo” (中国!)
zh-“tiu ĉi” — la montrilo de la deka leciono这 zhè “tiu ĉi” (这儿, L11!)
zh-“scii” — la unua duono de la dialoga vorto de L13知 zhī “scii” (知道!)
MINIMUMA PARO — nur la formo de la lango decidas (🔊), poste per 🐢:
  • 足 zú “piedo, futbalo” — la langopinto tuŝas la dentojn ↔ 竹 zhú “bambuo” — la langopinto kurbiĝas malantaŭen!
La truko: ambaŭ vortoj havas identan tonon (2a) kaj identan vokalon (u) — la tuta diferenco kuŝas en kie la lango staras. Por z, teniĝu proksime al la dentoj kiel por Esperanta “c” en “knabo” sed sen la s-fajfo; por zh, kurbigu la langopinton reen, preskaŭ kiel angla “j” en “judge”, sed sen tuŝi la palaton. Kaj memoru la familion: s/sh (L5) apartenas al la sama paro kiel z/zh — nur la unua estas frikativo (glita), la dua afrikato (eksplode-glita).
La tonoj (rememoro el Leciono 1): 1 ā 2 á 3 ǎ 4 à ◦ neŭtrala

💬 Dialogo — 你喜欢什么运动？

Du amikoj planas la semajnfinon — precize kiel en L13, sed ĉi-foje kun ŝvito anstataŭ nur teo. Rimarku kiel 踢, 打 kaj 骑 ĉiu aperas en sia ĝusta loko, kaj kiel la dialogo fermiĝas per du malnovaj amikoj: 加油 (L1!) kaj 不见不散 (L13!).

📖 Antaŭ la dialogo: Legu ĉi tiujn helpvortojn kaj provu memori ilin antaŭ ol legi la dialogon. Kiam vi renkontos ilin en la interparolo, vi jam rekonos ilin!
Novaj helpvortoj de la dialogo 运动 yùndòng — sporto, movado 踢 tī — piedbati (por piedpilko) 打 dǎ — bati, ludas (por basketbalo, tabloteniso) 骑 qí — rajdi (por biciklo) 游泳 yóuyǒng — naĝi 一起 yìqǐ — kune (el L6/L7!) 时候 shíhou — tempo, momento (el L13!) 周末 zhōumò — semajnfino (el L13!) 加油 jiāyóu — kuraĝu! (el L1!) 不见不散 bújiànbúsàn — ne viditaj, ne disiĝintaj (el L13!)

🔁 La dek du vortoj de la sporto — rapida ripeta tabelo

La tuta trupo en dek du pecetoj. Aŭskultu ĉiun per 🔊 kaj 🐢, ripetu kun la voĉo — kaj poste elektu vian ŝatatan sporton kaj diru laŭte: 我喜欢……!

运动
yùn dòng
sporto, korpa movado
球
qiú
pilko (la ŝlosila radiko!)
足球
zú qiú
futbalo (踢!)
篮球
lán qiú
korbopilko (打!)
网球
wǎng qiú
teniso (打网球 = dá!)
乒乓球
pīng pāng qiú
pingpongo (onomatopeo!)
跑步
pǎo bù
kuri
游泳
yóu yǒng
naĝi
骑自行车
qí zìxíngchē
bicikli (骑 = ankaŭ ĉevalrajdi!)
太极拳
tài jí quán
taiĝiĉuano
比赛
bǐ sài
konkurso, matĉo
练习
liàn xí
ekzerci sin (la ponto de L18!)
🔁 Ripeta rutino: aŭskultu ĉiun vorton per 🔊 kaj 🐢, ripetu kun la voĉo, poste laŭte trifoje — kaj fine ludu la “sporta intervjuo”: demandu vin mem 你喜欢什么运动？ kaj respondu plenfraze, elektante malsamajn pilkojn ĉiun fojon (memoru: 踢 nur por 足球, 打 por la ceteraj pilkoj kaj 太极拳, 骑 por la biciklo!). Rimarku ke 球 mem estas jam radiko, kiun vi povas alkroĉi al preskaŭ ĉio ronda — kaj ke 步 vivas duoblan vivon: “paŝo” en 跑步 kaj “progreso” en 进步. Refaru la dekduopon morgaŭ kaj post tri tagoj.

🎤 Parol-ekzerco — silabo post silabo

Du niveloj: unu silabo — la dek du unusilaboj de la sporto, kun speciala atento al la z/zh-paro (足 zú / 竹 zhú) — aŭ paroj/triopoj da silaboj (la kunmetitaj sportvortoj), taksataj same silabo post silabo. Aŭskultu la modelon (🔊 aŭ 🐢), premu 🎤 Aŭskultu min kaj imitu la sonon — verda = ĝusta silabo, ruĝa = reprovu. Honesta rimarko: la tonoj kaj la z/zh-distingo ne estas aŭtomate takseblaj — komparu ilin orele per 🐢.

1 · Silaboj — la radikoj de la sporto
2 · Vortoj — la sportoj mem

🧩 Memkontrolo — unue la oreloj, poste la memoro

Du malgrandaj kvizoj por fiksi la lecionon. Unue la oreloj: aŭskultu la vorton kaj elektu kiu el la du ĝi estas — la paroj testas la novan z/zh-distingon, la q/j-parenĉon kaj kelkajn tonajn kaptilojn. Poste la memoro kaj la logiko: kiu vorto kompletigas ĉiun sportan esprimon — inkluzive la grandan kaptilon 踢/打/骑. Erari estas permesate — ankaŭ la eraroj ion instruas.

1 · 🎧 Aŭskultu kaj elektu la ĝustan vorton
2 · 📜 Kompletigu la sportan frazon — kaj la kaptilon 踢/打/骑

🧭 La lernovojo — kulturo ↔ praktiko

Unu leciono kultura, unu praktika, alterne. La dek-ok unuaj povoj estas viaj: de la unuaj proverboj ĝis la sporta korto, tra salutoj, familio, manĝoj, direktoj, tempo, vetero kaj koro. La kurso daŭros — sed la fundamento nun staras sur firmaj piedoj.

✅Leciono 1 · Kulturo — “Vortoj kiuj Portas Forton”. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 2 · Praktiko — salutoj kaj ĝentilaj vortoj. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 3 · Kulturo — “Vortoj kiuj Ligas la Familion” kaj 游子吟. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 6 · Praktiko — la dek du parencovortoj kaj la vokalo ü. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 5 · Kulturo — “Vortoj kiuj Nutras la Vivon” kaj 悯农. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 7 · Praktiko — nombroj kaj klasifikiloj ĉe la restoracio. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 8 · Kulturo — “Vortoj kiuj Kunigas la Amikojn” kaj 赠汪伦. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 9 · Praktiko — la pronomoj, la pluralo 们 kaj la posedo 的. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 10 · Kulturo — “Vortoj kiuj Malfermas la Vojon” kaj 长歌行. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 11 · Praktiko — “Kie? Kien?”: 来去, 在哪儿？ kaj la kompaso. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 12 · Kulturo — “Vortoj kiuj Mezuras la Jaron”: 春夏秋冬 kaj 春晓. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 13 · Praktiko — “Kioma Horo?”: 星期, 点分半刻 kaj 不见不散！ ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 14 · Kulturo — “Vortoj kiuj Rigardas la Lunon” kaj 静夜思. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 15 · Praktiko — “Kia Vetero Hodiaŭ?” kaj 带伞！ ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 16 · Kulturo — “Vortoj kiuj Loĝas en la Koro” kaj 竹枝词. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 17 · Praktiko — “Kiel Vi Sentas Vin?”: 开心, 别难过！ kaj 你笑了！ ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 18 · Kulturo — “Vortoj kiuj Persistas”: 铁杵磨成针, 熟能生巧 kaj 明日歌. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 19 · Praktiko — “Kiun Sporton Vi Ŝatas?” (tiu ĉi paĝo): 足球篮球网球乒乓球, 太极拳 kaj 多练习就会进步！
🌏Kruc-ligo al Esperanto: la sporto ankaŭ parolas en la Proverbara Kolekto — serĉu “sano”, “ludo” kaj “forto”: sana animo en sana korpo; ekzerco faras majstron; post la ludo venas la ripozo — Zamenhof kolektis ankaŭ la saĝon de la korpo, ne nur de la menso.

🧩 Radika parenco: 足 denove — de la pilko al la kuro

La dek-sepa leciono montris 足 (zú, “piedo”) kiel radikalo kaŝita en 蹉跎 (“vane pasigi la tempon”, la misa paŝo). Hodiaŭ la sama radikalo revenas, sed ĉi-foje aktiva: ĝi staras kiel plena vorto en 足球 (“piedo-pilko”), kaj kiel komponanto maldekstre de 跑 (pǎo, “kuri” = 足 “piedo” + 包 “volvi/fonetiko”) kaj de 踢 (tī, “piedbati” = 足 “piedo” + 易 “fonetiko”). Tri vortoj, unu bildo: kie ajn troviĝas movo per la piedoj, la ĉina skribo desegnas la piedon mem — ĉu li stumblas (L18), ĉu li kuras aŭ piedbatas (hodiaŭ).

🖌️ Skribu per la fingro

Ne nur legu la signojn — spertu ilin skribante. Premu 👁️ Vidu por vidi la ĝustan sekvon de streketoj, poste ✍️ Provu mem kaj desegnu ĉiun streketon per fingro (aŭ muso) rekte super la kadro. La aplikaĵo kontrolas, ĉu la formo kaj ordo estas ĝustaj.

球 qiú — pilko
跑 pǎo — kuri
骑 qí — rajdi, bicikli
拳 quán — pugno, luktoarto

🏛️ De kie venas la strekoj: 骑 (rajdi)

Multaj ĉinaj signoj kunmetiĝas el pli malgrandaj signoj — unu portanta la sencon, la alia nur la sonon. Malkunmetu ĉi tiun:

马
ĉevalo
+
奇
qí (sono)
=
骑
qí — rajdi
骑 estas 马 (“ĉevalo”, la maldekstra parto, simpligita el la kvar hufoj kaj la kolo) apud 奇 (“stranga”, kiu ĉi tie donas nur la sonon qí, ne la sencon). Kiam la biciklo alvenis en Ĉinion, la lingvo ne bezonis novan vorton — la malnova “sidi rajde sur io” jam sufiĉis, ĉu sur ĉevalo, ĉu sur du radoj. Sono-plus-senco: preskaŭ duono de ĉiuj ĉinaj signoj konstruiĝas ĝuste tiel.