🀄 LERNULUDE · ĉina kurso · leciono 15 ‹ Leciono 14 Leciono 16 › 🔊 aŭdio normale aŭ 🐢 lante
Dek-kvara leciono · praktika — la vetero, aŭ la arto paroli kun la ĉielo

Kia Vetero Hodiaŭ?

La dek-tria leciono plantis 山水天光 kaj la dek radikojn de la naturo — hodiaŭ la ĉielo eklaboras kiel ĉiutaga konversacio. Vi lernos la Demandon de la vetero (今天天气怎么样？), la tri statojn de la ĉielo (晴 suna, 阴 nubkovrita, 多云 nuba), kaj la grandan malkovron: 下雨了！ “pluvas!” — ĉar 了 ne estas pasinteco, ĝi estas la “ek-” de la novaĵo. Kaj la vorto por vetero mem rakontas tutan mondkonon: 天气 laŭvorte estas “ĉielo-spiro” — la spiro 气 de la dek-tria lecio, nun spiranta super via kapo. Subita ŝanĝo de vetero en la dialogo — kaj la suno revenas morgaŭ.

🈶 12 esprimoj de la vetero 🌤️ 晴 · 阴 · 多云 · 下雨了 🔊 sonponto: in kaj ing 💬 1 dialogo: 天阴了…快跑！ 🎤 parol-ekzerco · 🧩 2 kvizoj

🗺️ La mapo — kvar rigardoj al la ĉielo

Kvar kartoj resumas la tutan sistemon. Unue la demando (la universala malfermilo), poste la tri statoj de la ĉielo, poste la precipitaĵoj kaj la vento — kaj fine la temperaturo, per la nombroj kiuj estas viaj ekde la sesa leciono.

La demando
今天天气怎么样？
jīntiān tiānqì zěnmeyàng?
“Kia estas la vetero hodiaŭ?”
La ĉielo
晴天 qíngtiān — suna
阴天 yīntiān — nubkovrita
多云 duōyún — nuba
La akvo kaj vento
下雨了 xià yǔ le! — pluvas!
下雪了 xià xuě le! — neĝas!
刮风了 guāfēng le! — ventas!
La temperaturo
很热 hěn rè — tre varme
很冷 hěn lěng — tre malvarme
零下十度 língxià shí dù — −10°
Koloroj de la tonoj: 1 ā 2 á 3 ǎ 4 à ◦ neŭtrala
LA VORTO MEM RAKONTAS MONDKONON — 天气, LA ĈIELO KIU SPIRAS: “vetero” laŭvorte estas 天 tiān “ĉielo” + 气 qì “spiro, aero, vivoforto” — la radiko kiun la dek-tria leciono donis al vi kiel ĝemelon de 器 “kapablo” (L10). La ĉielo do ne “havas” veteron: ĝi spiras ĝin. Pluvas? La ĉielo elspiras akvon. Vetas? ĝi profunde enspiras. La sama 气 vivas en 空气 kōngqì “aero” kaj en la kurac-arto de la qìgōng — kaj, atentu, ankaŭ en 生气 shēngqì “koleregi”: la ĉina kolero estas “naski spiron”, internan ŝtormon. La vetera vorto do estas familiano de la emocia — gardu tiun ĝermon: ĝi floros en la dek-sesa leciono.
🔑 LA ŜLOSILO DE LA TUTA LECIONO — 了, LA “EK-” DE LA NOVAĴO: 下雨了 xià yǔ le laŭvorte estas “pluvi + 了” — sed ne “pluis”! 了 ĉi tie diras: io nova ĵus okazis, nova stato komenciĝis — “ekpluvis!”. Ĝuste kiel la esperanta ek-: ekpluvis, ekridis, ekbrulis. Tial 天阴了 signifas “la ĉielo ek-nubmigris” (ĝi estis suna — kaj jen, ŝanĝiĝis!), kaj 我饿了 “mi ek-malsatas” venos en la dek-sesa leciono. Vi jam renkontis 了 en 太早了 (L13) — tie ĝi estis la ekkrio; hodiaŭ ĝi estas la ŝanĝo. Unu signo, du(j) servoj: ekkrio kaj novaĵo — ambaŭ diras “atentu, io moviĝas!”.

🔊 Sonponto 13: -in kaj -ing — la du nazaloj frontaj

La nazaj finaĵoj laboras ekde la tria leciono: -ong/-eng (L12), -ang kun siaj flugiloj (L14). Nun venas la lasta paro — la frontaj nazaloj, kun la buŝo mallarĝa ĉe la sono i: la -in seka kaj la -ing sonora. Kaj ili alvenas ĝustatempe: la du statoj de la ĉielo hodiaŭa vivas ĝuste en tiu ĉi paro — 阴 yīn “nubkovrita” fermas per -n, 晴 qíng “suna” sonoras per -ng. La ĉielo mem diktas la sonpunkton.

-in — la seka nazalo (i + n; la lingvo tuŝas la dentojn, la sono tuj fermiĝas)
-in“nubkovrita” — la stato kiam la suno malaperas; hodiaŭ via nova vetero-vorto阴 yīn “nubkovrita” (阴天!)
-in“koro” — la vorto de la venonta leciono, jam florinta en 寸草心 (L3)心 xīn “koro” (L3!)
-in“proksima” kaj “nova” — la kuzoj de la dek-tria leciono kaj de 温故知新近 jìn / 新 xīn (L14! / L10!)
-in“oro” kaj “sono/kanto” — el 一诺千金 (L1) kaj 游子吟 (L3)金 jīn / 吟 yín
-ing — la sonora nazalo (i + ng; la lingvo retiriĝas, la sono plilongiĝas en la nazon)
-ing“suna” — la reveno de la lumo; ĝemelo de 请 “bonvolu” (L2) laŭ la buŝo, ne laŭ la tono晴 qíng “suna” (晴天!)
-ing“stelo” — la unua duono de 星期 “semajno” (L13); kaj ĝia najbaro la koro…星 xīng “stelo” (星期!)
-ing“kvieta” — el 静夜思, la poemo de la luno (L14); kaj “hela” 明 (L12)静 jìng / 明 míng (L14! / L12!)
-ing“aŭdi” — la verbo de 听说 “oni diras”, la vorto de la vetera prognozo!听 tīng “aŭdi” (听说!)
MINIMUMA PARO — la nazalo decidas inter la koro kaj la stelo (🔊), poste per 🐢:
  • 心 xīn “koro” — seka -n ↔ 星 xīng “stelo” — sonora -ng
  • 近 jìn “proksima” ↔ 静 jìng “kvieta” — sama tono (4a!), nur la nazalo ŝanĝiĝas
La truko: en -n la lingvo tuŝas la dento-randon kaj la vokalo estas mallonga kaj seca — kvazaŭ vi fermas pordon. En -ng la lingvo retiriĝas kaj la sono plu kuras tra la nazo — la pordo restas malfermita. Esperanto ne konas tiun paron (nia “n” ĉiam tuŝas), do la orelo lernu ĝin per la kontrasto 星期 “semajno” ↔ 开心 “ĝoja”: la stelo kantas -ing, la koro fermas per -in. Kaj ĝuu la triopon da qíng-ĵemeloj: 晴 “suna” (hodiaŭ!), 请 “bonvolu” (L2, 3a tono) kaj 情 “sentumo” — la lasta ankoraŭ ne oficiala: ĝi estas la stelo de la venonta leciono, kaj ĝi sonas ekzakte kiel 晴…
☁️ BONUSO — LA HOMOFONOJ DE LA ĈIELO: 阴 yīn “nubkovrita” kaj 吟 yín “kanti, deklami” (el 游子吟, L3) estas najbaroj laŭ la tono — sed 音 yīn “sono” estas perfekta homofono de la nuba ĉielo! Du signoj, unu sono: la ĉinoj scias ke la nubkovrita tago kaj la sono havas ion komunan — ambaŭ ŝanĝas la etoson. Kaj se vi jam renkontis 音乐 yīnyuè “muziko” — jen la paro sonoro+luno kiu revenos en la dek-sesa leciono por plori kaj ridi kune kun vi.

🌤️ La esprimoj de la vetero — la ĉielo en kvar kartoj

Kiel en ĉiuj praktikaj lecionoj, vi trovos la signojn, la pinjinon laŭtonigitan, la laŭvortan kaj liberan tradukon, la vortodisigon — kaj la butonojn 🔊 Parolu / 🐢 Lante. Aŭskultu, ripetu laŭte, kaj portu la ĉielon en la poŝon.

Esprimo 1 el 4 · la demando kaj la tri statoj
今天天气怎么样？
jīntiān tiānqì zěnmeyàng?
SencoKia estas la vetero hodiaŭ? — kaj la tri klasikaj respondoj: 晴天 “suna tago”, 阴天 “nubkovrita tago”, 多云 “nuba”.
Vortoj unuope 今天 jīntiān — hodiaŭ (L13!) 天气 tiānqì — vetero (“ĉielo-spiro”) 怎么样 zěnmeyàng — kiel? kia? (la demandilo de L15) 晴 qíng — suna, serena (-ing!) 阴 yīn — nubkovrita (-in!) 多云 duōyún — nuba (“multe da nuboj” — 多 L13! 云 L14!)
🌤️ La spegulo de 阴晴圆缺: la dek-tria leciono flustris ilin en la poemo de Su Shi — 阴 “mallumo” kaj 晴 “sereno” estas la du vizaĝoj de la luno; hodiaŭ ili fariĝis la du ĉefaj vortoj de la veterprognozo. Kaj 晴天 “suna tago” estas la promeso de la dialogo. Notu la rhythm-on: 今天天气 kvar silaboj, el kiuj tri finiĝas per -in/-ian/-i — la tuta frazo indas kiel ekzerco de la hodiaŭa sonponto (kaj 今天 = “la ĉi-tago”, kun la memoro ke 今 portas la sonon de 心… preskaŭ: jīn kontraŭ xīn — sama finaĵo, alia komenco).
↻ la universala malfermilo
Esprimo 2 el 4 · la ŝanĝiĝo
下雨了！下雪了！刮风了！
xià yǔ le! xià xuě le! guā fēng le!
Senco“Ekpluvis! Ekneĝis! Ekventis!” — la tri eksplodoj de la novaĵo, ĉiuj per la magia 了.
Laŭvorte“falas pluvo + novaĵo! falas neĝo + novaĵo! skrapas vento + novaĵo!”
Vortoj unuope 下 xià — malsupren fali (la 下 de L13!) 雨 yǔ — pluvo (L14!) 雪 xuě — neĝo (L14!) 刮 guā — skrapi, blovi (nur por vento) 风 fēng — vento (风雨, L12!) 了 le — la “ek-” de la novaĵo!
🌧️ La geografio de la precipitaĵo: 下 estas la sama “malsupren” de 下午 kaj 下周 (L13) — la pluvo kaj la neĝo malleviĝas de la ĉielo, do la ĉina diras simple “supren-malsupren falas pluvon”. La vento ne falas — ĝi skrapas (刮, la movo de la tranĉilo kiam vi skrapas… aŭ de la vento kiam ĝi skrapas vian vizaĝon vintre!). Kaj se la suno venas: 出太阳了 chū tàiyang le “la suno eliris!” — la sama novaĵo-了, nun ĝoja.
↻ tri novaĵoj, unu strukturo
Esprimo 3 el 4 · la sentoj de la haŭto
很热 · 很冷 · 很暖和 · 很凉快
hěn rè · hén lěng · hén nuǎnhuo · hěn liángkuai
SencoTre varme · tre malvarme · agrable varmeta · agrable malvarmeta — la kvar gradoj de la haŭto.
Vortoj unuope 热 rè — varma (la r- de L5!) 冷 lěng — malvarma (la vintro de L12!) 暖和 nuǎnhuo — varmeta, komforta (la nuǎn-nuǎn de la L5-kanzono!) 凉快 liángkuai — malvarmeta, refreŝiga 很 hěn — tre (la eterna tonŝanĝo-ŝargilo: hén!)
🌡️ Kvar vortoj, du paroj: la ekstremoj 热/冷 kaj la mezuroj 暖和/凉快 — la ĉina amas la mezan vojon (la saĝo de Su Shi: la luno havas mallumon kaj lumon, plenecon kaj mankon — L14!). Notu ke ambaŭ mezurvortoj portas neŭtralan duan silabon (huo, kuai — la duon-ruzoj de la parolo, kiuj malaperas de la tonmapo por fari la vorton molega, kiel ĝusta temperaturo). Kaj la tonŝanĝo: 很 antaŭ 3a-tona adjektivo leviĝas al hén — sed nur antaŭ 3a tono, do en tiu ĉi verso nur dufoje, ne kvarfoje! Diru ĝin: hěn rè, hén lěng, hén nuǎnhuo, hěn liángkuai.
↻ kvar klimatoj de la haŭto
Esprimo 4 el 4 · la mezuro kaj la konsilo
今天几度？——零下十度。带伞！
jīntiān jǐ dù? —— língxià shí dù. dài sǎn!
SencoKiom da gradoj hodiaŭ? — Minus dek. Portu ombrelo-n!
Vortoj unuope 几 jǐ — kiom? (la demandonombro de L6/L7/L13!) 度 dù — grado (la mezurvorto de temperaturo — kaj de alkoholo!) 零 líng — nul (L7!) 零下 língxià — sub nulo (“nulo-malsupre” — la 下 de la pluvo!) 带 dài — porti kun si 伞 sǎn — ombrelo (≈三 “tri” kaj ≈山 “monto” — la triopo sān!)
☂️ La nombroj revenas al la laboro: 今天几度？ — la sama 几 kiu kalkulis gefratojn (L6), gastojn (L7), tagojn kaj horojn (L13), nun kalkulas gradojn; kaj la respondo “minus dek” konstruiĝas per la nombroj de L7 kun la subita geo-metrio: 零下 “nulo-malsupren” — eble la temperaturo ankaŭ loĝas en la spaco, kiel la semajnoj! Kaj la ora konsilo: 带伞！ — du silaboj kiuj savas tagon. Atentu la kvazaŭ-ĝemelojn: 山 shān monto (L14), 三 sān tri (L7), 伞 sǎn ombrelo — la ŝ-ŝirmilo kaj la tono decidas ĉu vi grimpas, kalkulas aŭ sekiĝas.
↻ demandu, mezuru, sin savu
🎁 Bonuso — la tago en unu frazo: 今天天气很好！ jīntiān tiānqì hén hǎo! — “hodiaŭ la vetero estas tre bona!”. Ĝi estas la plej dirata komplimento al la ĉielo en la tuta lingvo — kaj ĝi portas la plej popularan tonŝanĝo-kaptilon: hén hǎo, la eterna 3a+3a de 你好 (L1), nun veterprognozo. Kiam ajn ĉino diras al vi 今天天气很好, vi aŭdos la kvar silabojn -in/-ian ruliĝi kaj la leviĝantan hén — de tiam la frazo estas via propra.

💬 Dialogo — 天阴了…快跑！

La plej universala sceno de la vetero: du amikoj promenas sub bela ĉielo — kaj la ĉielo ŝanĝiĝas meze de la promeno. La tuta ilaro de la leciono kunligiĝas: la komplimento al la suno, la novaĵo-了 de la nubo kaj de la pluvo, la konsilo 带伞… kaj la eskapo al la kafejo. Aŭskultu ĝin tute, poste ludu la du rolojn.

📖 Antaŭ la dialogo: Legu ĉi tiujn helpvortojn kaj provu memori ilin antaŭ ol legi la dialogon. Kiam vi renkontos ilin en la interparolo, vi jam rekonos ilin!
Novaj helpvortoj de la dialogo 天气 tiānqì — vetero (ĉielo-spireto) 很好 hénhǎo — tre bona (tonŝanĝo 3a+3a!) 阴 yīn — nuba, malhela 了 le — novaĵo (ŝanĝo okazis!) 快 kuài — rapide 跑 pǎo — kuri 带 dài — porti kun si 伞 sǎn — ombrelo 下雨 xiàyǔ — pluvi 咖啡 kāfēi — kafo 馆 guǎn — salono, domo de

🌱 Dek vortoj de la vetero

Dek vortoj inter la suno kaj la neĝo — la tri statoj de la ĉielo, la kvar temperaturoj, kaj la savaj konsiloj. Notu kiel malnovaj radikoj revenas kun nova laboro: 气 la spiro (L14) nun spiras en 天气, 下 la malsupren (L13) nun faligas la pluvon.

晴
qíng
suna, serena (-ing!)
阴
yīn
nubkovrita (-in!)
风
fēng
vento (风雨, L12!)
云
yún
nubo (多云; ü post y, L14!)
雨
yǔ
pluvo (下雨了!, L14)
雪
xuě
neĝo (下雪了!, L14)
热
rè
varma (心急吃不了热豆腐, L5!)
冷
lěng
malvarma (冬练三九, L12!)
伞
sǎn
ombrelo (带伞! ≈三/山!)
度
dù
grado (零下十度!)
🌱 Kial ĝuste tiuj dek? Ĉar ili malfermos la pordon de la dek-kvina leciono (kultura): la koro — kaj via unua mirinda malkovro jam kuŝas ĉi-tie: 晴 qíng “suna” kaj 情 qíng “sentumo, amo” estas perfektaj homofonoj! La ĉinaj poetoj ludis per ili dum mil jaroj: “oni diras ke ne estas sereno — sed estas sentumo…” (la fama duobla senco de la poemo kiun vi legos). Kaj la spiro 气 daŭros: 生气 “koleregi” = “naski spiron” — la vetero kiu translokiĝis de la ĉielo en la bruston. La dek-sesa leciono praktikos ĝuste tion: 开心 “malfermi la koron” = ĝoji, 难过 = malĝoji… ĉiu interna vetero jam havas sian vorton en via poŝo.

🎤 Parol-ekzerco — silabo post silabo

Du niveloj: unu silabo — la dek vortoj de la vetero, kun speciala atento al la nova paro -in/-ing (阴/晴!) kaj al la triopo 三/山/伞 — aŭ paro da silaboj el la esprimoj kaj la dialogo, taksataj same silabo post silabo. Aŭskultu la modelon (🔊 aŭ 🐢), premu 🎤 Aŭskultu min kaj imitu la sonon — verda = ĝusta silabo, ruĝa = reprovu. Honesta rimarko: la nazala paro -in/-ing ne estas aŭtomate taksebla — komparu ĝin orele per 🐢.

1 · Silaboj — la vortoj de la vetero
2 · Paroj — la esprimoj de la ĉielo

🧩 Memkontrolo — unue la oreloj, poste la memoro

Du malgrandaj kvizoj por fiksi la lecionon. Unue la oreloj: aŭskultu la vorton kaj elektu kiu el la du ĝi estas — la paroj testas la nazalan paron -in/-ing (koro kontraŭ stelo, kvieta kontraŭ proksima), la tonon inter suna kaj bonvolu, kaj la triopon de la ombrelo. Poste la memoro: kiu signo kompletigas ĉiun veteran frazon? Erari estas permesate — ankaŭ la eraroj ion instruas. Post ĝusta respondo, prenu vian tempon: la vortoj restas ĝis vi premos “Sekva”.

1 · 🎧 Aŭskultu kaj elektu la ĝustan vorton
2 · 🌦️ Kompletigu la veteran frazon

🧭 La lernovojo — kulturo ↔ praktiko

Unu leciono kultura, unu praktika, alterne. La ĉielo ricevis siajn esprimojn kaj sian ombrelon; nun la spiro de la vetero eniras sub la ripojn — la koro. Ĉu vi jam aŭdis la sekreton? 晴 “suna” kaj 情 “sentumo” kantas per la sama silabo…

✅Leciono 1 · Kulturo — “Vortoj kiuj Portas Forton”. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 2 · Praktiko — salutoj kaj ĝentilaj vortoj. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 3 · Kulturo — “Vortoj kiuj Ligas la Familion” kaj 游子吟. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 6 · Praktiko — la dek du parencovortoj kaj la vokalo ü. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 5 · Kulturo — “Vortoj kiuj Nutras la Vivon” kaj 悯农. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 7 · Praktiko — nombroj kaj klasifikiloj ĉe la restoracio. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 8 · Kulturo — “Vortoj kiuj Kunigas la Amikojn” kaj 赠汪伦. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 9 · Praktiko — la pronomoj, la pluralo 们 kaj la posedo 的. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 10 · Kulturo — “Vortoj kiuj Malfermas la Vojon” kaj 长歌行. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 11 · Praktiko — “Kie? Kien?”: 来去, 在哪儿？ kaj la kompaso. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 12 · Kulturo — “Vortoj kiuj Mezuras la Jaron”: 春夏秋冬 kaj 春晓. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 13 · Praktiko — “Kioma Horo?”: 星期, 点分半刻 kaj 不见不散！ ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 14 · Kulturo — “Vortoj kiuj Rigardas la Lunon” kaj 静夜思. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 15 · Praktiko — “Kia Vetero Hodiaŭ?” (tiu ĉi paĝo): 天气, 晴阴多云, 下雨了！ kaj 带伞！
⏳Leciono 16 · Kulturo (la venonta!) — propono: la koro — “Vortoj kiuj Loĝas en la Koro” — kvar proverboj (千里送鹅毛 “mil lǐ por unu plumo — la donaco kies pezo estas la sento”, 儿行千里母担忧 “la filo vojaĝas, la patrino zorgas”, 人心齐，泰山移 “koroj kune movas la monton”, 只怕有心人 “nenio timas la homon de koro”) kaj la poemo 竹枝词 — la plej fama ludo de vortoj en la tuta lingvo: 道是无晴却有晴 “diriĝas: neniu sereno (晴 qíng) — sed estas sentumo (情 qíng!)”. La homofono-paro de hodiaŭ fariĝos la stelo de la leciono.
🌏Kruc-ligo al Esperanto: la vetero ankaŭ parolas en la Proverbara Kolekto — serĉu “pluvo”, “vento” kaj “sereno”: post pluvo venas sereno; la vento ne disblovos la monton; al ŝipo dorsvento ĉiam estas ĝusta… eĉ la ĉielo havas siajn proverbojn.

🧩 Radika parenco: la pluva familio revenas

雨 (yǔ, “pluvo”) kaj 雪 (xuě, “neĝo”) ambaŭ portas la saman tegmenton 雨 supre — la sama radikalo, kiun vi vidis (kun 霜, “frosto”) en la Natura leciono. Ĉio, kio falas de la ĉielo, dividas ĉi tiun signon.

🖌️ Skribu per la fingro

Ne nur legu la signojn — spertu ilin skribante. Premu 👁️ Vidu por vidi la ĝustan sekvon de streketoj, poste ✍️ Provu mem kaj desegnu ĉiun streketon per fingro (aŭ muso) rekte super la kadro. La aplikaĵo kontrolas, ĉu la formo kaj ordo estas ĝustaj.

雨 yǔ — pluvo
雪 xuě — neĝo
晴 qíng — suna, serena
阴 yīn — nuba

🏛️ De kie venas la strekoj: 阴 (nuba, ombra)

Multaj ĉinaj signoj estas kunmetoj de pli malgrandaj signoj, ĉiu kun sia propra bildo kaj historio. Malkunmetu ĉi tiun:

阝
monto, monta flanko
+
云
nubo
=
阴
yīn — nuba, ombra
阴 kunigas 阝 (mallongigo de 阜, “monto”) kun elemento rilata al 云 (“nubo”) — laŭvorte, la nuba, ombra flanko de monto (kontraste al 阳, la suna flanko). De tie la vorto etendiĝis al ĉio malluma kaj nuba en la vetero — 阴天, tago sen suno.