Kvina leciono · kultura mergiĝo — manĝaĵo, gastamo, la saĝo de la tablo

Vortoj kiuj Nutras la Vivon

Revenas la kultura reĝimo — kaj ĝi komenciĝas ĉe la plej baza el ĉiuj bazoj: la manĝo. Por la ĉina penso la manĝo ne estas nur bezono; ĝi estas la ritmo de la tago, la lingvo de la gastamo, la radiko de la kulturo. Kvar klasikaj proverboj — pri la ĉielo sur la telero, pri kuirado sen rizo, pri varma tofuo kaj pri la saĝa promenado post manĝo — kaj la poemo, kiun ĉiu ĉina lernanto scias parkere: 悯农, la himno al la grajno kaj al la ŝvito de la kamparano. Ĉio plantas la semojn de la venonta praktika leciono: ĉe la restoracio.

🈶 4 proverboj pri la manĝo 📜 1 poemo: 悯农 🌱 10 radikoj de la tablo 🎤 parol-ekzerco · 🧩 2 kvizoj

🔊 Sonponto 4: la r- kaj la fluaj ditongoj

La vortaro de la tablo alvenas kun du novaj sonoj. La unua estas la r- de 肉 ròu “viando” — kaj ĝi tute ne estas la “r” de Esperanto! La dua estas la familio de la ditongoj: du vokaloj fluantaj en unu silabo — cài, bǎo, dòu — kun skriba sekreto pri shuǐ kaj jiǔ.

La r- — frota, ne rulata: la voĉa ĝemelo de sh

rkurbigu la langon malantaŭen ĝuste kiel por sh, sed lasu la voĉon kuri: eliras frota sono inter la Esperanta ĵ kaj r — neniam ruligu ĝin!肉 ròu, “viando”

rvi jam portas kvar tiajn sonajn vortojn: la rì de 一日为师 (Leciono 3), la rú de 不如 (Leciono 3)…日 rì “tago” · 如 rú “kiel”

rkaj hodiaŭ aldoniĝas rè “varma” kaj ròu “viando” — duono de la ĉina kuirarto komenciĝas per tiu ĉi sono热 rè “varma”

La ditongoj — du vokaloj en unu silabo, la akcento sur la unua

-aila buŝo malfermiĝas por a kaj glitas al mallonga i; aŭdu la tutaĵon kiel unu sonon菜 cài, “plato”

-aomalferma a glitas al mallonga u-sono — la paro de -ai饱 bǎo, “sata” · 好 hǎo “bona”

-oukomenciĝas per o kaj fermiĝas al u; atentu: ne “o-u” aparte!豆 dòu “fazeolo” · 肉 ròu

-ui · -iula skriba sekreto: la plenaj formoj estas uei kaj iou — la meza vokalo simple ne skribiĝas! do shuǐ = ŝuěj, jiǔ = ĵiǒŭ水 shuǐ, “akvo” · 酒 jiǔ “vino”

MINIMUMAJ PAROJ — la tono decidas (🔊), poste per 🐢:

汤 tāng “supo” ↔ 糖 táng “sukero”
米 mǐ “rizo (grajno)” ↔ 蜜 mì “mielo”
鱼 yú “fiŝo” ↔ 雨 yǔ “pluvo”

Truko por la r-: ekzercu ĝin per la manĝaĵo mem — 热豆腐 rè dòufu “varma tofuo”: tri novaj sonoj (r-, -è, -òu) en unu telero!

La tonoj (rememoro el Leciono 1): 1 ā 2 á 3 ǎ 4 à ◦ neŭtrala

ripoztago de la tonŝanĝo — kompleta rememoro kaj bona novaĵo: vi kolektis tri tonŝanĝojn:

一 “unu” → yì antaŭ 1a/2a/3a, yí antaŭ 4a (Lecionoj 1 kaj 3)
不 “ne” → bú nur antaŭ 4a; alikaze ĝi restas bù (Lecionoj 2 kaj 3)
3a + 3a → 2a + 3a (Lecionoj 3 kaj 4: 你好, 有几口人…)

Kaj nun la surprizo: en la kvar proverboj kaj en la poemo de hodiaŭ ne aperas eĉ unu tonŝanĝo — la unua fojo en la tuta kurso! Aŭskultu ilin tute puraj, kaj profitu la paŭzon por retroaŭskulti la malnovajn.

🍚 Kvar proverboj pri la manĝo

Kiel en ĉiuj kulturaj lecionoj, vi trovos la signojn, la pinjinon laŭtonigitan, laŭvortan kaj liberan tradukon, la vortodisigon kaj elparolan fokuson — kaj la butonojn 🔊 Parolu / 🐢 Lante. La butono 🎵 Kanto ludos la veran kanton (filmeton faritan per IA).

🎵 La kantoj de ĉiuj kvar proverboj jam alvenis — iliaj plenaj tekstoj atendas en la sekcio “La kantoj” sube. Restas nur la poemo (l5-poemo-minnong), kiu aktiviĝos mem, kiam ĝia filmeto alvenos en /audio/kantoj/.

Proverbo 1 el 4

民以食为天

mín yǐ shí wéi tiān

LaŭvorteLa popolo prenas la manĝon kiel sian ĉielon.

SencoLa plej fama diro pri la manĝo en la tuta ĉina kulturo, el la «Registroj de la Granda Historiisto» (史记 Shǐjì): manĝi estas tiel granda afero kiel la ĉielo mem. Oni citas ĝin pri ĉio — de la kuirarto ĝis la nutra sekureco de la nacio.

Vortoj unuope 民 mín — popolo, la homoj 以 yǐ — preni kiel, per 食 shí — manĝi → manĝaĵo 为 wéi — esti, agi kiel (el Leciono 3!) 天 tiān — ĉielo → la plej granda afero

🗣️ La koro de la frazo estas la retroflekseca shí — sama lango-pozicio kiel la r- de la sonponto, sed senvoĉa! Kaj notu la amuzan hazardon: 食 “manĝi” kaj 十 “dek” estas perfektaj homofonoj (shí) — vi jam portas ambaŭ.

↻ ripetu laŭte 3×

Proverbo 2 el 4

巧妇难为无米之炊

qiǎo fù nán wéi wú mǐ zhī chuī

LaŭvorteEĉ lerta edzino malfacile kuiras la kuiradon sen rizo.

SencoSen la baza materialo ne eblas eĉ la plej lerta manoj — la ĉina parenco de “ne faras omleton sen ovoj”. Mil jarojn aĝa, ankoraŭ uzata ĉiutage pri ĉiu mankanta rimedo.

Vortoj unuope 巧 qiǎo — lerta, sperta 妇 fù — edzino, virino 难 nán — malfacila 为 wéi — fari (denove ĝi!) 无 wú — sen, ne havi 米 mǐ — rizo (la grajno) 之 zhī — “de” (klasika; la moderna estas 的) 炊 chuī — kuiri (per fajro)

🗣️ Du tre malsamaj konsonantoj sidas apud la rizo: m-kaj-zh… sed la vera perlo estas la fina chuī — skribata chuī sed plene chuēi: la sekreto de -ui el la sonponto, ĉi tie en la lasta silabo de la proverbo! Aŭskultu ĝin per 🐢 kaj aŭdu la glitan e.

↻ ripetu laŭte 3×

Proverbo 3 el 4

心急吃不了热豆腐

xīn jí chī bù liǎo rè dòufu

LaŭvorteKiu havas urĝan koron, tiu ne povas manĝi la varman tofuon.

SencoLa plej amata proverbeto pri pacienco: la tofuo el la kaldrono estas varmega — kiu kuras, tiu bruligas la langon. Ĝi konsolas ĉiun, kiu tro frue volas la rezulton.

Vortoj unuope 心 xīn — koro (el Leciono 3!) 急 jí — urĝa, nepaciencema 吃 chī — manĝi ← radiko de la leciono! 不了 bù liǎo — “ne povas fari ĝisfine” (neebla formo) 热 rè — varma (la nova r-!) 豆腐 dòufu — tofuo; la dua silabo neŭtrala

🗣️ Tria renkonto kun 不 — kaj denove la trankvila kazo: antaŭ liǎo (3a tono) ĝi restas bù; nur antaŭ 4a tono ĝi iĝus bú. Kaj aŭskultu la finon: rè dòu·fu — la r- nova, la -òu glita, la fina silabo senpeza kiel plumo.

↻ ripetu laŭte 3×

Proverbo 4 el 4

饭后百步走，活到九十九

fàn hòu bǎi bù zǒu, huó dào jiǔ shí jiǔ

LaŭvortePost la manĝo cent paŝojn iru — kaj vi vivos ĝis naŭdek naŭ.

SencoLa popola sanleĝo de Ĉinio, liverita kun humuro: promeneto post manĝo, longa vivo. Ĉiutage aŭdebla en la parkoj, kie la geavoj promenas post la vespermanĝo.

Vortoj unuope 饭 fàn — manĝo; kuirita rizo ← radiko! 后 hòu — post 百 bǎi — cent 步 bù — paŝo 走 zǒu — iri, marŝi 活 huó — vivi 到 dào — ĝis, al 九十九 jiǔ shí jiǔ — naŭdek naŭ

🗣️ La kaŝita trezoro: tiu ĉi proverbo kondukas vin tra la nombroj cent · naŭ · dek · naŭ — kaj nombroj estas ĝuste la temo de la venonta praktika leciono! Aŭskultu la finon jiǔ shí jiǔ per 🐢: naŭ-dek-naŭ, kun la -iǔ (= iǒŭ) fluanta.

↻ ripetu laŭte 3×

🎵 La kantoj — kun la plenaj tekstoj

La unuaj du kantoj alvenis — kaj ambaŭ estas veraj kanzonoj, kun versoj skribitaj ĉirkaŭ la proverbo. Aŭskultu ilin per la butono 🎵, kaj legu la tekston silabon post silabo: la refrenoj estas la proverboj mem.

人间烟火 rén jiān yān huǒ — la kanzono de 民以食为天

kanto farita per IA · la refreno estas la proverbo mem (Proverbo 1)

(enkonduko: “Ooh… mmm…” — voĉigo kvazaŭ el vaporo de kaldrono)

民以食为天， mín yǐ shí wéi tiān, por la popolo la manĝo estas la ĉielo,

暖暖的炉火， nuǎn nuǎn de lú huǒ, la varmetaj flamoj de la hejma fornilo,

民以食为天， mín yǐ shí wéi tiān, por la popolo la manĝo estas la ĉielo,

暖暖的炉火， nuǎn nuǎn de lú huǒ, la varmetaj flamoj de la hejma fornilo,

民以食为天。 mín yǐ shí wéi tiān. por la popolo la manĝo estas la ĉielo.

Vortoj de la kanzono 暖 nuǎn — agrable varma 暖暖的 nuán nuǎn de — “varmeta” (duobligita karesnomo de la varmo — kaj 的 la plej ofta vorto, el L3!) 炉 lú — fornilo, fajrujo 火 huǒ — fajro → 炉火 “la fajro de la fornilo” 人间 rén jiān — la homa vivo, la mondo de la homoj 烟火 yān huǒ — fajro kaj fumo (kuirada fajreto)

💛 La titolo estas programo: 人间烟火 rén jiān yān huǒ “la fajretoj de la homa vivo” — la fajro sub la kaldrono, la fumo super la tegmentoj: ĝuste tio, kion la kanzono kantas. Kaj rimarku la tonŝanĝon: 暖暖 estas nuán nuǎn (3a+3a → 2a+3a, la regulo de 你好 — ĝemela kun 袅袅 el la tria leciono!). La refreno-onda alternado — proverbo, proverbo, fajro, proverbo, fajro, proverbo — spiras kiel la forno mem.

掌心的春雨 zhǎng xīn de chūn yǔ — la kanzono de 巧妇难为无米之炊

kanto farita per IA · la refreno estas la proverbo mem (Proverbo 2)

(enkonduka voĉo: “hǎo de xiǎngfǎ…” — “bona ideo…”)

巧妇难为无米之炊， qiǎo fù nán wéi wú mǐ zhī chuī, eĉ la lerta kuiristino ne kuiras sen rizo,

等待那一场春雨， děng dài nà yī chǎng chūn yǔ, atendi tiun unu printempan pluvon,

让每一粒都饱满在手里。 ràng měi yī lì dōu bǎo mǎn zài shǒu lǐ. por ke ĉiu grajno maturiĝu plena en la mano.

Vortoj de la kanzono 等待 děng dài — atendi 那 nà — tiu 一场 yí chǎng — unu (okazon) — 场 estas klasifikilo de okazoj: pluvoj, sonĝoj! 春雨 chūn yǔ — printempa pluvo (春 printempo + 雨 — el la sonponto de L5!) 让 ràng — lasi, permesi 每 měi — ĉiu 一粒 yí lì — unu grajno (粒 = klasifikilo de grajnoj — el 粒粒皆辛苦!) 都 dōu — ĉiuj, tute 饱满 bǎo mǎn — matura, plenplena 在 zài — en (el Leciono 7!) 手里 shóu lǐ — en la mano (手 mano + 里 ene) 掌心 zhǎng xīn — la koro de la palmo (掌 palmo + 心 koro — el L3!)

💛 Tonŝanĝo-festo en tri linioj: la kanzono de la kuiristino kolektas ambaŭ regulojn de 一 unu apud la alia — 一场 = yì chǎng (一 antaŭ 3a) kaj tuj 一粒 = yí lì (一 antaŭ 4a)! Kaj por deserto 手里 = shóu lǐ (3a+3a) — tri tonŝanĝo en unu kanzoneto. — Kaj aŭskultu la versojn atente: ili estas la respondo kantata al la poemo 悯农 — kiu atendas la printempan pluvon kaj kolektas grajnon post grajno en la mano, tiu scias, kion signifas 粒粒皆辛苦. La titolo? 掌心的春雨 zhǎng xīn de chūn yǔ — “la printempa pluvo en la koro de la palmo”.

等一个刚好的吻 děng yí gè gāng hǎo de wěn — la kanzono de 心急吃不了热豆腐

kanto farita per IA · Lo-Fi · la refreno estas la proverbo mem (Proverbo 3)

(Lo-Fi-meditado · enkondukaj kaj finaj voĉoj: “Ooh… hmmm…”)

心急吃不了热豆腐， xīn jí chī bù liǎo rè dòufu, la urĝema koro ne povas manĝi varman tofuon,

(心急，心急) (xīn jí, xīn jí) (la koro urĝas, urĝas…)

蒸汽里的白， zhēng qì lǐ de bái, la blanko en la vaporo,

不争那一瞬， bù zhēng nà yī shùn, ĝi ne batalas por tiu unu momento,

慢慢等待， màn màn děng dài, atendas malrapide, malrapide,

看那热气， kàn nà rè qì, rigardu la varman vaporon,

温柔地消散， wēn róu de xiāo sàn, kiu dispersive malaperas tenerege,

等一个刚好的吻。 děng yī gè gāng hǎo de wěn. atendante la kison, kiu venas ĝustamomente.

那一缕热气消散， nà yī lǚ rè qì xiāo sàn, tiu fadeno da varma vaporo dispersive malaperas,

消散…… xiāo sàn… malaperas…

Vortoj de la kanzono 豆腐 dòufu — tofuo (el la proverbo mem!) 蒸汽 zhēng qì — vaporo 白 bái — blanko, blanka (la ditongo ai de la sonponto!) 争 zhēng — batali pri, konkuri 一瞬 yī shùn — unu momento, unu palpebrumo 慢慢 màn màn — malrapide (duobligita 慢 “malrapida”) 等待 děng dài — atendi (el la kanzono de l5-2!) 看 kàn — rigardi 热气 rè qì — varma vaporo, varma aero 温柔 wēn róu — tenerega, dolĉa (温 — la familio w-n!) 地 de — adverb-markilo (温柔地 “tenerege” — gefrato de 的, L3/L9!) 消散 xiāo sàn — dispersiĝi, malaperi en la aero 刚好 gāng hǎo — ĝuste ĝusta, ĝustamomente 吻 wěn — kiso (la kvara gefrato w-n!) 缕 lǚ — fadeno; klasifikilo de fadenoj (vaporo, fumo, haroj…)

💛 La titolo estas la moralo: 等一个刚好的吻 děng yí gè gāng hǎo de wěn “atendi la kison, kiu venas ĝustamomente” — la kiso estas la unua buŝo da tofuo, kaj ĝi venas nur kiam la temperaturo estas ĝusta. La tuta kanzono estas malvarmigado: la proverbo avertas pri la tro varma tofuo — do la kanzono mem fariĝas la kuraco: neniu batalo (不争), nur atendo, ĝis la vaporo disperse malaperas. Kaj ĝi estas tonŝanĝo-festo de 一: 那一瞬 = yí shùn (antaŭ 4a), 等一个 = yí gè (antaŭ 4a), 那一缕 = yì lǚ (antaŭ 3a) — ambaŭ direktoj en unu kanzoneto; dum 不 restas trankvila ambaŭfoje (bù zhēng, bù liǎo — nur 4a tono poste ŝanĝus ĝin). Kaj la plej bela trezoro: 吻 wěn “kiso” estas la kvara gefrato de la silabo wen — wēn varma (L10), wén aŭdi (la poemo 春晓, L12!), wěn kiso (ĉi tie), wèn demandi (L7): kvar tonoj, kvar mondoj, unu silabo.

漫步余晖 màn bù yú huī — la kanzono de 饭后百步走，活到九十九

kanto farita per IA · malrapida promen-kanzono · la refreno estas la proverbo mem (Proverbo 4)

(fino de la kanzono: voĉoj “Mm-mm…” super la eĥo 守候)

夕阳余温，晚风吹过， xī yáng yú wēn, wǎn fēng chuī guò, la rest-varmo de la subira suno, la vespera vento blovas,

收好餐具，迈出脚步。 shōu hǎo cān jù, mài chū jiǎo bù. kolektu la manĝilojn, elpaŝu la unuan paŝon.

饭后百步走，活到九十九， fàn hòu bǎi bù zǒu, huó dào jiǔ shí jiǔ, cent paŝojn post la manĝo — kaj vi vivos ĝis naŭdek-naŭ,

踏着轻盈的步子， tà zhe qīng yíng de bùzi, paŝante per paŝoj malpezaj kiel plumoj,

风在耳边诉说温柔。 fēng zài ěr biān sù shuō wēn róu. la vento, ĉe la orelo, flustras dolĉecon.

影子拉长，呼吸自由， yǐngzi lā cháng, hū xī zì yóu, la ombro longiĝas, la spirado liberas,

这一刻，心无所求。 zhè yí kè, xīn wú suǒ qiú. tiu ĉi momento: la koro deziras nenion.

饭后百步走，活到九十九， fàn hòu bǎi bù zǒu, huó dào jiǔ shí jiǔ, (la refreno revenas — cent paŝojn, naŭdek-naŭ jarojn…)

每一寸路，岁月的守候。 měi yí cùn lù, suì yuè de shǒu hòu. ĉiu colo da vojo — la fidela gardado de la jaroj.

活到九十九…… 守候…… huó dào jiǔ shí jiǔ… shǒu hòu… vivu ĝis naŭdek-naŭ… gardade…

Vortoj de la kanzono 漫步 màn bù — promeni senpene (la titolo!) 余晖 yú huī — la restanta lumo de la subira suno 夕阳 xī yáng — la subira suno 余温 yú wēn — la rest-varmo (温 — la familio w-n!) 晚风 wǎn fēng — vespera vento (晚 el 晚安, L2!) 吹 chuī — blovi (-ui = uei, la sonponto de L5 mem!) 收好 shōu hǎo — bone kolekti, forigi 餐具 cān jù — manĝiloj (餐 el 盘中餐, la poemo!) 迈出 mài chū — elpaŝi 脚步 jiǎo bù — paŝoj (脚 piedo + 步 el 百步!) 踏着 tàzhe — paŝante (踏 el la 踏歌 de 赠汪伦, L8!) 轻盈 qīng yíng — malpeza kiel plumo 步子 bùzi — paŝo (kun senpeza 子) 耳边 ěr biān — ĉe la orelo (边 el 东边, L11!) 诉说 sù shuō — flustri, rakontadi (说 shuō — la spegula -uo!) 影子 yǐngzi — ombro (-ing, la nazaj finaĵoj de L3!) 拉长 lā cháng — longigi (kameleono 长 = cháng “longa”!) 呼吸 hū xī — spiri, spiro 自由 zì yóu — libera 无所求 wú suǒ qiú — deziri nenion (无 el 无米之炊, P2!) 寸 cùn — colo (el 寸草心 de 游子吟, L3!) 岁月 suì yuè — la jaroj, la tempo (el la kanzonoj de L3!) 守候 shǒu hòu — fidela gardado (候 — la ĝemelo de 时候, L13!)

💛 La kanzono fermas la cirklon de la kvina leciono: la proverbo 4 estis la sola sen tonŝanĝo (la “ripoztago”, kiun la leciono mem festis!) — sed la versoj de la IA alportis ĝin reen: 这一刻 kaj 每一寸 ambaŭ = yí (一 antaŭ 4-a, dufoje!). Kaj la interteksitaj trezoroj: 寸 cùn “colo” — la colo da herbo de 寸草心 (游子吟, L3) nun mezuras la promenan vojon; 守候 shǒuhòu fermiĝas per la sono-ĝemelo de 时候 “tempo” (L13!); 温 wēn revenas dufoje (余温 kaj 温柔 — la kvar gefratoj w-n); 踏 estas la paŝo de la 踏歌 de Li Bai (L8); kaj eĉ 吹 chuī elparolas la -ui=uei de la propra sonponto de la leciono. La titolo? 漫步余晖 màn bù yú huī — “promenadi en la postlumo de la suno”: la tuta proverco fariĝinta pentraĵo.

📜 Bonuso: 悯农 — la himno al la grajno

Kvar versojn, kiujn ĉiu ĉina lernanto parkere lernas en la infanvartejo — kaj kiuj dum mil jaroj tenis la ŝviton de la kamparano sur la tablon. Li Shen (李绅) verkis ilin en la Tang-dinastio; la lastaj du linioj fariĝis proverbo per si mem.

悯农 mǐn nóng — “Kompatante la Kamparanon”

de Li Shen (李绅), Tang-dinastio

锄禾日当午， chú hé rì dāng wǔ, li sahas la grenon, dum la suno staras en la tagmezo,

汗滴禾下土。 hàn dī hé xià tǔ. ŝvito gutas sur la teron sub la greno.

谁知盘中餐， shuí zhī pán zhōng cān, kiu scias, ke la manĝo en la telero —

粒粒皆辛苦。 lì lì jiē xīn kǔ. ĉiu grajneto estas peno kaj malfacilaĵo?

Vortoj de la poemo 悯 mǐn — kompati 农 nóng — kamparano, agrikulturo 锄 chú — saphaki 禾 hé — greno, rizplanto 日 rì — suno; tago (el Leciono 3) 当 dāng — ĝuste ĉe, en 午 wǔ — tagmezo 汗 hàn — ŝvito 滴 dī — guto; guti 下 xià — sub, malsupren 土 tǔ — tero, grundo 谁 shuí — kiu (el Leciono 3!) 知 zhī — scii 盘 pán — telero 中 zhōng — ene (el Leciono 3!) 餐 cān — manĝo 粒 lì — grajno, greneto 皆 jiē — ĉiuj, ĉio 辛苦 xīn kǔ — peniga, malfacila

💛 La koro de la poemo: la du unuaj linioj pentras la scenon — suno vertikala, ŝvito guta; la du lastaj faras la demandon, kiun ĉiu infaneto aŭdas ĉe la tablo: 谁知盘中餐 "kiu scias, kio estas en via telero?". Pro tiuj ĉi kvar versoj generacioj da ĉinoj ne lasas grajneton sur la plado. — Kaj rimarku la sonparon chú · hàn: la r-regiono (ch) kontraŭ la simpla h… kiu, kiel vi scias el Leciono 4 (verbos), estas la forta ĥ!

🌱 La dek radikoj de la tablo

Dek unuopaj signoj, kiuj kreskis el la proverboj kaj la poemo — kaj kiuj kune formas la tutan menuon de la venonta leciono. Ĉiu havas sian propran aŭdbutonon.

吃

chī

manĝi

喝

hē

trinki

饭

fàn

manĝo; kuirita rizo

菜

cài

plato; legomo

米

mǐ

rizo (la grajno)

面

miàn

nudelo; faruno

肉

ròu

viando — kun la nova r-!

鱼

yú

fiŝo

茶

chá

teo

水

shuǐ

akvo (shuěi!)

🌱 Kial ĝuste tiuj dek? Ĉar ili malfermos la pordon de la sesa leciono (praktika): eniri en restoracion, legi la menuon, mendi per 吃 kaj 喝, nombrigi la pecojn per 个 kaj 碗. Aldonu la nombrojn kaŝitajn en la kvara proverbo — 百, 九, 十 — kaj la fundamento pretas. Ĝis tiam: aŭskultu, ripetu, kaj manĝu viajn manĝojn atente!

🎤 Parol-ekzerco — silabo post silabo

Du niveloj: unu silabo — la dek radikoj de la tablo kaj iliaj amikoj, kun speciala atento al la nova r- kaj al la ditongoj — aŭ paro da silaboj el la proverboj kaj la poemo, taksataj same silabo post silabo. Aŭskultu la modelon (🔊 aŭ 🐢), premu 🎤 Aŭskultu min kaj imitu la sonon — verda = ĝusta silabo, ruĝa = reprovu. Honesta rimarko: la tonoj kaj la r- ne estas aŭtomate takseblaj — komparu ilin orele per 🐢.

1 · Silaboj — la r- kaj la ditongoj ĉe la tablo

2 · Paroj — du silaboj el la proverboj kaj la poemo

🧩 Memkontrolo — unue la oreloj, poste la memoro

Du malgrandaj kvizoj por fiksi la lecionon. Unue la oreloj: aŭskultu la vorton kaj elektu kiu el la du ĝi estas — la paroj testas ĝuste la tonojn kaj la sonojn de la sonponto. Poste la memoro: kiu signo kompletigas ĉiun proverbon? Erari estas permesate — ankaŭ la malĝustaj elektebloj ion instruas.

1 · 🎧 Aŭskultu kaj elektu la ĝustan vorton

2 · 📜 Kompletigu la proverbon

🧭 La lernovojo — kulturo ↔ praktiko

Unu leciono kultura, unu praktika, alterne. La radikoj de la tablo, kiujn vi portis el tiu ĉi leciono, jam atendas la restoracion.

✅Leciono 1 · Kulturo — “Vortoj kiuj Portas Forton”: proverboj pri klopodo + poemo de Wang Wei. ↤ revenu al ĝi

✅Leciono 2 · Praktiko — salutoj kaj ĝentilaj vortoj. ↤ revenu al ĝi

✅Leciono 3 · Kulturo — "Vortoj kiuj Ligas la Familion": la proverboj de la familio kaj 游子吟. ↤ revenu al ĝi

✅Leciono 4 · Praktiko — "La Plej Uzataj Verboj": 11 kernaj verboj (havi, voli, ami, fari, iri, manĝi...) kaj nova dialogo. ↤ revenu al ĝi

✅Leciono 5 · Kulturo — "Vortoj kiuj Nutras la Vivon" (tiu ĉi paĝo).

✅Leciono 7 · Praktiko — “Nombroj kaj Klasifikiloj — la Gramatiko de la Restoracio”: la nombroj 0–99, la kvin klasifikiloj 个口位杯碗, la sonponto s/ŝ (四/十) kaj la dialogo 多少钱. ▶ iru al ĝi

✅Leciono 8 · Kulturo — “Vortoj kiuj Kunigas la Amikojn”: la proverboj de la amikeco kaj la poemo 赠汪伦. ▶ iru al ĝi

🌏Kruc-ligo al Esperanto: la tema ĝemelo de 谁知盘中餐，粒粒皆辛苦 vivas en nia Proverbara Kolekto — serĉu “pano” kaj “manĝo” tie: miloj da parencoj atendas, en dek unu lingvoj.

🧩 Radika parenco: 口 (buŝo)

Kvar el la plej agemaj vortoj de ĉi tiu leciono portas 口 (kǒu, “buŝo”) ĉe la maldekstro: 吃 (chī, “manĝi”), 喝 (hē, “trinki”), 吹 (chuī, “blovi” — jam vidita en Leciono 1!) kaj 吻 (wěn, “kisi”). Logika afero: ĉio, kion oni faras per la buŝo, tendencas porti ĝian signon.

🖌️ Skribu per la fingro

Ne nur legu la signojn — spertu ilin skribante. Premu 👁️ Vidu por vidi la ĝustan sekvon de streketoj, poste ✍️ Provu mem kaj desegnu ĉiun streketon per fingro (aŭ muso) rekte super la kadro. La aplikaĵo kontrolas, ĉu la formo kaj ordo estas ĝustaj.

吃 chī — manĝi

喝 hē — trinki

吹 chuī — blovi

吻 wěn — kisi

🔍 日, 白 kaj 百 — unu vida trompo, unu vera parenco

日 (rì, “suno, tago”, en 锄禾日当午) kaj 白 (bái, “blanka”) aspektas similaj — nur unu klina streketo aldoniĝas ĉe la supra-maldekstra angulo. Sed temas pri pura vida hazardo: 白 origine bildigis ion helan (verŝajne fajrero aŭ ungo), tute sendepende de 日. Male, 百 (bǎi, “cent”) VERE devenas de 白: ĝi estas 白 uzata kiel sonindiko (bái/bǎi similas) plus la streketo 一 (“unu”) supre — laŭvorte “unu-bai”, tio estas cent. Do: 日→白 estas nur vida trompo, sed 白→百 estas vera parenco per sono.

🏛️ De kie venas la strekoj: 炊 (kuiri)

Multaj ĉinaj signoj estas kunmetoj de pli malgrandaj signoj, ĉiu kun sia propra bildo kaj historio. Malkunmetu ĉi tiun:

火

fajro

欠

homo kliniĝanta, blovanta

炊

chuī — kuiri

炊 (el 巧妇难为无米之炊, kiun vi jam vidis) kunigas 火 (“fajro”) kun 欠 — malnova bildo de homo genuiĝanta kun malfermita buŝo, blovanta. Iu, kiu blovas sur fajron por vigligi ĝin — tio estas kuirado, jarcentojn antaŭ la ekzisto de gasbrulilo.