Sesa leciono · praktika — ĉe la restoracio

Nombroj kaj Klasifikiloj — la Gramatiko de la Restoracio

La dek radikoj de la tablo, kiujn vi portas el la kvina leciono — 吃喝饭菜米面肉鱼茶水 — jam pretas esti mendoj. Mankas nur du aferoj: la nombroj por ilin kalkuli, kaj la klasifikilojn — tiuj strangaj etaj vortoj, kiujn la ĉina metas inter la nombro kaj la aĵo: 一杯茶 yì bēi chá “taso da teo”. Esperanto faras tion per la vorteto da; la ĉino per glaso, bovlo, buŝo aŭ sidloko. Plus: la prezo — 多少钱？

🔢 nombroj 0–99 🍵 5 klasifikiloj: 个口位杯碗 🔊 sonponto: s kontraŭ ŝ (四/十) 💬 1 dialogo: 多少钱？ 🎤 parol-ekzerco · 🧩 2 kvizoj

🔢 La dek unu nombroj — la semoj de ĉio

Unue la alfabeto de la kalkulado: nul kaj dek ciferoj. Kvin el ili vi jam renkontis — 一 en 一个 (Leciono 6), 五 en 五口人 (Leciono 6), 九十九 kaŝita en la Leciono 5… Aŭskultu ĉiun, kaj atentu la paron 四/十 — ĝi ricevas sian propran sonponton sube.

Koloroj de la tonoj: 1 ā 2 á 3 ǎ 4 à ◦ neŭtrala

零

líng

nul (telefonnumeroj, prezoj)

一

yī

unu — la tonŝanĝo-kamaleono!

二

èr

du (en numeroj: 12, 20…)

三

sān

tri

四

sì

kvar — plata s!

五

wǔ

kvin (el Leciono 6!)

六

liù

ses — la ditongo -iu!

七

qī

sep — la ü de q!

八

bā

ok — sen elspiro (Leciono 6)

九

jiǔ

naŭ — 3a tono + -iu

十

shí

dek — kurba ŝ!

LA MAGIO: DEK UNU SEMOJ KRESKAS ĜIS 99. En la ĉina oni ne lernas dudek apartajn nombrojn kiel Okcidente — ĝi kombinas ilin per ordono, ĉiam dek-flanke:

11–19 = 十 + cifero: 十一 shí yī “11” , 十五 shí wǔ “15”
20, 30… = cifero + 十: 二十 èr shí “20” , 五十 wǔ shí “50”
21–99 = cifero + 十 + cifero: 四十四 sì shí sì “44” , 九十九 jiǔ shí jiǔ “99” — la nombro, kiun vi jam renkontis en la Leciono 5!

Ĝuste kiel Esperanto diras dek-kvar kaj kvar-dek — nur pli kompakte: 十四 = “dek-kvar”, 四十 = “kvar-dek”. Atentu la direkton!

🔑 DU DIVERSAJ “DU”: kiam la nombro staras en kalkulado aŭ numero, ĝi estas 二 èr (十二 “12”, 二十 “20”); kiam vi kalkulas aĵojn — du tasoj, du gastoj — la ĉino uzas apartan vorton: 两 liǎng “paro da”: 两杯茶 liǎng bēi chá “du tasoj da teo” , 两位 liǎng wèi “du (gastoj)” . Regulo por la restoracio: antaŭ klasifikilo ĉiam 两.

💰 LA PREZO: 多少钱？ duō shao qián — la plej utila tri-silaba frazo de la kurso: “kiom da mono?”. Ĝi konsistas el 多 multe + 少 malmulte + 钱 mono — “multe-aŭ-malmulte da mono?” . La respondo: nombro + 块 kuài “peco” — la ĉiutaga vorto por la juano: 四十块 sì shí kuài “40 juanoj” . (Formale oni diras 元 yuán — la nomo de la mono mem.)

🍵 La kvin klasifikiloj — ĉiu aĵo havas sian glasegon

Jen la koro de la leciono. En la ĉina oni ne diras *du teoj: oni diras 两杯茶 — “du pokaloj da teo”. La nombro ĉiam prenas formon: glason, bovlon, buŝon aŭ sidlokon. Kvin klasifikilojn vi jam renkontos hodiaŭ — kaj la unuan kaj duan vi jam scias el la Leciono 6.

Klasifikilo 1 el 5 — la savrimedo

个

gè

SencoLa ĝenerala klasifikilo — por preskaŭ ĉio, kiam vi ne scias pli bonan.

Ekzemploj 一个 yī gè — unu (aĵo) 两个 liǎng gè — du (aĵoj) 三个 sān gè — tri

🛟 Vi renkontis ĝin en la Leciono 6: 一个哥哥 “unu (pliaĝan) fraton”. Kiam vi dubas en la restoracio, 个 neniam estas ofende malĝusta — ĝi estas la ombrelo de ĉiuj klasifikiloj. Ĉinoj mem ĝin uzas kiam la formo ne gravas.

↻ la ombrelo

Klasifikilo 2 el 5 — la buŝo (Leciono 6!)

口

kǒu

SencoBuŝo → la klasifikilo por familianoj: kiom da buŝoj manĝas ĉe la hejma forno.

Ekzemploj 五口人 wǔ kǒu rén — kvin familianoj 几口人 jǐ kǒu rén — kiom da familianoj? 三口人 sān kǒu rén — tri familianoj

👨‍👩‍👧 Rekte el la dialogo de la Leciono 6: 你家有几口人？ Rimarku la poezion de la metaforo: oni ne kalkulas homojn, oni kalkulas buŝojn — ĉar en la familia penso homo estas, antaŭ ĉio, iu, kiu manĝas. La restoracio daŭrigos la saman pensmanieron.

↻ la buŝoj de la hejmo

Klasifikilo 3 el 5 — la ĝentila sidloko

位

wèi

SencoLoko, sidloko → la ĝentila klasifikilo por homoj: gastoj, klientoj, instruitoj.

Ekzemploj 两位 liǎng wèi — du (gastoj) 几位 jǐ wèi — kiom da (estimataj) personoj? 四位 sì wèi — kvar

🎩 Eniri restoracion kun amiko kaj diri 两个人 “du homoj” sonas kiel kalkuli ŝafojn; la kelnero demandos ĉiam 几位？ — “kiom da sidlokoj?” — kaj vi respondas 两位. 位 altrangigas la homon; 个 egaligas lin kun aĵoj. La ĝentileco loĝas en la klasifikilo!

↻ kion la kelnero demandas

Klasifikilo 4 el 5 — la pokalo

杯

bēi

SencoPokalo, taso → la klasifikilo por trinkaĵoj: teo, akvo, kafo, biero.

Ekzemploj 一杯茶 yī bēi chá — taso da teo (茶 el L5!) 两杯水 liǎng bēi shuǐ — du glasoj da akvo (水 el L5!) 三杯 sān bēi — tri (glasoj)

🍵 La unua mendo de ĉiu ĉina tago: 一杯茶 aŭ 一杯水. Atentu la sonon: bēi komenciĝas per la sen-elspira b de la Leciono 6 — la lipoj fermiĝas milde, sen bloveto (se ĝi eliros kiel pēi, vi petos pecon!).

↻ kion oni trinkas

Klasifikilo 5 el 5 — la bovlo

碗

wǎn

SencoBovlo → la klasifikilo por manĝaĵoj en bovlo: rizo, nudeloj, supo.

Ekzemploj 一碗面 yī wǎn miàn — bovlo da nudeloj (面 el L5!) 两碗饭 liǎng wǎn fàn — du bovloj da rizo 一碗米饭 yì wǎn mǐ fàn — bovlo da kuirita rizo

🍚 En Ĉinio la rizo kaj la nudeloj venas en bovloj, la pladoj en tabuloj — do la du ĉefaj klasifikiloj de manĝaĵo estas formoj de vazoj. (Kaj 面 mem estas la simpligita skribo de la tradicia 麵.) Kaj ĉar 两碗 kunigas du 3ajn tonojn, ĝi elparoliĝas liáng wǎn — via unua tonŝanĝa mendo! La regulo de 你好 kaj 五口, nun en la menuo.

↻ kion oni manĝas

🔑 LA FORMULO DE LA MENDO — NOMBRO + KLASILO + VORTO: 三杯茶 = 3 + pokalo + teo; 两碗饭 = 2 + bovlo + rizo; 五口人 = 5 + buŝo + homo. Esperanto metas la formon en la substantivon kaj kunigas per da: “tri glasoj da teo”. La ĉina lasas la teon pura kaj pruntedonas al la nombro vazon. Kaj ĝuste tion Esperanto faras per “tri glasoj da teo” — la vorteto da estas la klasifikilo, kiu portas la formon.

🔑 LA KOMPLETA REGULO DE LA TONŜANĜOJ — 一 kaj 不: 一 yī normale havas la 1an tonon, sed ŝanĝiĝas laŭ la sekvanta silabo: antaŭ la 4a tono ĝi fariĝas 2a (yí) — 一个 yí gè; antaŭ la 1a, 2a aŭ 3a tono ĝi fariĝas 4a (yì) — 一杯 yì bēi, 一碗 yì wǎn. (Kiam ĝi simple nombras — unu, du, tri… — aŭ staras sola, ĝi restas yī senŝanĝa.) 不 bù havas normale la 4an tonon, kaj ŝanĝiĝas nur en unu kazo: antaŭ alia 4a tono ĝi fariĝas 2a (bú) — 不要 bú yào; antaŭ ĉiu alia tono ĝi restas bù senŝanĝa. En ambaŭ kazoj, la teksto ĉiam skribas la jam ŝanĝitan tonon, por ke la elparolo ĝustu ĉe la unua rigardo.

🔊 Sonponto 5: la plata s kaj la kurba sh — kvar kontraŭ dek

Neniu paro da sonoj kostas pli da mono ol tiu ĉi: 四 sì “kvar” kontraŭ 十 shí “dek”. En restoracio la diferenco estas la prezo — 四块 “4 juanoj” aŭ 十块 “10”? La bona novaĵo por esperantistoj: la du sonoj ekzistas senŝanĝe en Esperanto — s kaj ŝ.

s — la plata s (ĝuste la Esperanta s)

slangopinto ĉe la malsupraj dentoj, maldika aerfluo — la s de susuri四 sì, “kvar”

sla sama plata lango, rekte ĉe la dentoj — sen ia kurbiĝo — ankaŭ en三 sān, “tri”

sh — la kurba ŝ (ĝuste la Esperanta ŝ!)

shla tuta lango kurbiĝas malantaŭen kaj supren — larĝa, kava froto; la ŝ de ŝipo十 shí, “dek”

shsama kurba lango — vi jam renkontis ĝin en什么 shénme, “kio” kaj 是 shì

MINIMUMAJ PAROJ — aŭskultu la prezan diferencon (🔊):

四 sì “kvar” ↔ 十 shí “dek”
十四 shísì “14” ↔ 四十 sìshí “40”
四块 sì kuài “4 juanoj” ↔ 十块 shí kuài “10 juanoj”

Truko por esperantistoj: skribu en la kapo “sì” kaj “ŝí” — kaj la problemo malaperas. La danĝero estas alia: la angla kutimo diri ambaŭ plata. Se via lango kuŝas plata, ĝi estas s; se ĝi kurbas kaj la buŝo rondetas — ŝ. Kaj memoru: en 十四 “14” venas unue ŝ, en 四十 “40” unue s — la ordo estas la dusenca parto!

🎁 Bonuso — la kaŝita ditongo en 六 kaj 九: 六 liù “ses” kaj 九 jiǔ “naŭ” ŝajnas havi la vokalon u — sed iu estas la mallonga skribo de iou: unu silabo “i-òu”, ne “i-u”. (Kaj ne konfuzu kun la leciono 6: en 九 jiǔ ne kaŝiĝas ü — ü aperas nur en la puraj skriboj ju, qu, xu, yu, sen dua vokalo!) Aŭskultu la paron per 🐢 kaj sentu la glitan “òu”.

💬 Dialogo — en la restoracio

La tuta vojaĝo de la kliento: eniri, sidiĝi, trinki, manĝi, pagi. Du gastoj (A kaj B) kaj kelnerino (K). Kvin klasifikiloj, dek nombroj kaj unu prezo — ĉio, kion vi lernis supre, en unu tablo.

📖 Antaŭ la dialogo: Legu ĉi tiujn helpvortojn kaj provu memori ilin antaŭ ol legi la dialogon. Kiam vi renkontos ilin en la interparolo, vi jam rekonos ilin!

🔁 La poŝa ripetotabelo — dek du mendoj

La tuta leciono en dek du pecetoj por la poŝo: nombroj kun klasifikiloj kaj unu prezo. Refaru la ripetan rutinon: 🔊, 🐢, laŭte trifoje — kaj poste mendu la propran manĝon laŭte en via kuirejo.

一个

yí gè

unu (ĝenerale)

两位

liǎng wèi

du (gastoj) — ĝentile

三杯茶

sān bēi chá

tri tasoj da teo

两碗饭

liáng wǎn fàn

du bovloj da rizo

五口人

wú kǒu rén

kvin familianoj

十四

shí sì

14 — unue ŝ!

四十

sì shí

40 — unue s!

九十九

jiǔ shí jiǔ

99 (el la Leciono 5)

多少钱？

duō shao qián

kiom kostas?

四十块

sì shí kuài

40 juanoj

一碗面

yì wǎn miàn

bovlo da nudeloj

好吃！

hǎo chī

bongusta! (el L5)

🔁 Ripeta rutino: aŭskultu ĉiun per 🔊 kaj 🐢, ripetu kun la voĉo, poste laŭte trifoje — kaj fine mendu tagmanĝon el via propra kuirejo per la formulo nombro + klasifikilo + vorto. Refaru la dekduopon morgaŭ kaj post tri tagoj, ĝuste kiel en la antaŭaj lecionoj.

🎤 Parol-ekzerco — silabo post silabo

Du niveloj: unu silabo — la dek unu nombroj mem, kun speciala atento al la paro s/ŝ — aŭ tuta mendo el la tabelo, taksataj same silabo post silabo. Aŭskultu la modelon (🔊 aŭ 🐢), premu 🎤 Aŭskultu min kaj imitu la sonon — verda = ĝusta silabo, ruĝa = reprovu. Honesta rimarko: la tonoj kaj la paro s/ŝ ne estas aŭtomate takseblaj — komparu ilin orele per 🐢.

1 · La nombroj — la dek unu silaboj de la kalkulado

2 · Mendoj — nombro + klasifikilo + vorto

🧩 Memkontrolo — la oreloj kaj la klasifikiloj

Du kvizoj por fiksi la tagon. Unue la oreloj: aŭskultu la nombron kaj elektu la ĝustan — la elektoj atakas ĝuste per la paro s/ŝ kaj la ordo 14/40. Poste la klasifikiloj: kiu glaso, bovlo, buŝo aŭ sidloko kongruas kun ĉiu vorto? Erari estas permesate — ankaŭ la malĝustaj elektoj ion instruas.

1 · 🎧 Aŭskultu kaj elektu la nombron

2 · 🧭 Kiu klasifikilo kongruas?

🧭 La lernovojo — kulturo ↔ praktiko

La ĉina kurso alternas laŭplane: unu lecionon kulturan (proverboj, poemoj, kantoj — la koro) kaj unu praktikan (vortoj por la ĉiutago — la manoj). La tablo de la Leciono 5 kaj la nombroj de hodiaŭ kuniĝis; nun la kultura reĝimo revenas.

✅Leciono 1 · Kulturo — “Vortoj kiuj Portas Forton”: kvar proverboj pri klopodo, poemo de Wang Wei kaj kvin kantoj. ↤ revenu al ĝi

✅Leciono 2 · Praktiko — “Salutoj kaj Ĝentilaj Vortoj”. ↤ revenu al ĝi

✅Leciono 3 · Kulturo — "Vortoj kiuj Ligas la Familion": kvar proverboj pri la familio kaj la poemo 游子吟. ↤ revenu al ĝi

✅Leciono 4 · Praktiko — "La Plej Uzataj Verboj": 11 kernaj verboj (havi, voli, ami, fari, iri, manĝi...) kaj nova dialogo. ↤ revenu al ĝi

✅Leciono 5 · Kulturo — "Vortoj kiuj Nutras la Vivon": kvar proverboj pri la manĝo, la poemo 悯农 kaj la dek radikoj de la tablo. ↤ revenu al ĝi

✅Leciono 6 · Praktiko — "Parencovortoj: Aĝo kaj Flanko": la dek du kernaj parencovortoj, la vokalo ü kaj la dialogo 几口人. ↤ revenu al ĝi

✅Leciono 7 · Praktiko — "Nombroj kaj Klasifikiloj — la Gramatiko de la Restoracio": la nombroj 0–99, la kvin klasifikiloj 个口位杯碗, la sonponto s/ŝ kaj la dialogo 多少钱 (tiu ĉi paĝo).

✅Leciono 8 · Kulturo — “Vortoj kiuj Kunigas la Amikojn”: kvar proverboj pri la amikeco (inkluzive 有朋自远方来 de Konfuceo) kaj la poemo 赠汪伦. ▶ iru al ĝi

⏳Leciono 11 · Praktiko — direktoj kaj lokoj: 来去 veni-iri, 在 esti-ie, 哪儿？ “kie?” — kiel demandi la vojon kaj kompreni la respondon.

🌏Kruc-ligo al Esperanto: la klasifikilo respondas al la vorteto da — “du glasoj da teo” = 两杯茶. Tiu ĉi “da”-konstruo devenas de Zamenhof mem: “glaso da teo”, ne kunliterumita. Kaj pri mono kaj nombroj la Proverbara Kolekto havas mil radikojn — serĉu “mono”.

🧩 Radika parenco: la buŝo-familio revenas

En la leciono pri manĝaĵo vi renkontis 口 (kǒu, “buŝo”) en 吃, 喝, 吹 (chuī, “blovi”) kaj 吻 (wěn, “kiso”). Ĉi tie, en realaj frazoj ĉe la restoracio, revenas la du plej gravaj: 吃 (chī, “manĝi”) kaj 喝 (hē, “trinki”). Kaj kiel bonuso — 菜 (cài, “manĝaĵo, legomo”) kaj 茶 (chá, “teo”) ambaŭ portas 艹 supre, la mallongigo de 草 (cǎo, “herbo”): ambaŭ venas el la tero.

🖌️ Skribu per la fingro

Ne nur legu la signojn — spertu ilin skribante. Premu 👁️ Vidu por vidi la ĝustan sekvon de streketoj, poste ✍️ Provu mem kaj desegnu ĉiun streketon per fingro (aŭ muso) rekte super la kadro. La aplikaĵo kontrolas, ĉu la formo kaj ordo estas ĝustaj.

吃 chī — manĝi

喝 hē — trinki

茶 chá — teo

菜 cài — manĝaĵo, legomo

🔍 Signoj kiuj similas: 人/八 kaj 小/少

人 (rén, “homo”, jam vidita en Leciono 1) kaj 八 (bā, “ok”, ĉi tie en la nombroj) aspektas preskaŭ kiel ĝemeloj — du strekoj disiĝantaj. Sed ili venas de tute malsamaj bildoj: 人 estas homo de profilo, dum 八 origine bildigis ion dividitan en du partojn, poste pruntitan por la nombro “ok”. Pura hazardo, ne parenco. Kontraste, 小 (xiǎo, “malgranda”, jam vidita en Leciono 3) kaj 少 (shǎo, “malmulta”, ĉi tie en 多少钱？) VERE parencas: 少 estas simple 小 plus unu streketo — kaj la signifoj tenas mane, ĉar io malgranda ofte estas ankaŭ malmulta.

🏛️ De kie venas la strekoj: 坐 (sidiĝi)

Multaj ĉinaj signoj estas kunmetoj de pli malgrandaj signoj, ĉiu kun sia propra bildo kaj historio. Malkunmetu ĉi tiun:

人

rén — homo

人

rén — homo

土

tǔ — tero

坐

zuò — sidiĝi

Kiam la kelnero diras 请坐!, li uzas signon, kiu laŭvorte bildigas du homojn (人 rén kaj 人 rén) sur la tero (土 tǔ) — du figuroj sidantaj unu apud la alia sur la grundo. Tiel skribiĝis “sidiĝi”, jarmilojn antaŭ la unua seĝo en tiu ĉi restoracio.