Sepa leciono · kultura mergiĝo — amikeco, gastamo, la koro kiu restas

Vortoj kiuj Kunigas la Amikojn

La restoracio de la sesa leciono fermiĝis — sed neniu manĝo estas bona sola. Revenas la kultura reĝimo kun la plej universala el la ĉinaj sentoj: la amikeco. Kvar klasikaj proverboj — la ĝojo de Konfuceo pri la amiko veninta de malproksime, la najbaro ĉe la rando de la ĉielo, la mil tasoj da vino, kaj la vojo kiu malkaŝas la ĉevalon — kaj unu el la plej amataj poemoj de la tuta lingvo: 赠汪伦, la dankon de Li Bai al sia amiko. Kaj la radikoj de hodiaŭ — 来去见送 veni, iri, vidi, akompani — plantas la venontan praktikan lecionon pri direktoj kaj lokoj.

🈶 4 proverboj pri la amikeco 📜 1 poemo: 赠汪伦 🌱 10 radikoj de la amikeco 🔊 sonponto: i- kaj u-komencoj 🎤 parol-ekzerco · 🧩 2 kvizoj

🔊 Sonponto 6: la fluaj komencoj — ia · iao · ie kaj ua · uo

La ditongoj de la kvina leciono (-ai, -ao, -ou…) ĉiuj finiĝis per glito. Hodiaŭ venas la spegula familio: la ditongoj kiuj komenciĝas per glito — per i aŭ per u. Ili kuniĝas ĝuste en la vortoj de la amikeco: 遥 yáo, 交 jiāo, 话 huà, 若 ruò.

Komenciĝantaj per i — ĉe la silabkomenco skribataj y- aŭ portataj de j/q/x

-iala lango jam en pozicio de i, poste la buŝo malfermiĝas al a — unu glita silabo, ne “i-a”涯 yá, “la rando”

-iaoi + ao — la plej longa glito de la kurso: tra i kaj a ĝis mallonga o; aŭskultu ĝin kiel unu ondon遥 yáo “malproksima” · 交 jiāo “amikeco”

-iei mallongega kaj tuj la klara e (kiel en “ej”); konata de la sesa leciono!别 bié “alia” (de 别的, Leciono 7)

Komenciĝantaj per u — skribataj w- aŭ portataj de h/r/k

-uarondaj lipoj en pozicio de u, poste la buŝo malfermiĝas al a话 huà, “parolo”

-uode u glitas al malferma o — la buŝo restas ronda la tutan vojon若 ruò “kiel” · 多 duō “multe”

MINIMUMAJ PAROJ — la tono decidas (🔊), poste per 🐢:

遥 yáo “malproksima” ↔ 要 yào “voli” (Leciono 7!)
话 huà “parolo” ↔ 花 huā “floro”
情 qíng “sento” ↔ 请 qǐng “bonvolu” (Leciono 7!)

La ŝlosilo: la tri paroj diferenciĝas NUR per la tono — la glitoj mem estas identaj. Kaj notu la skriban regulon: ĉe silabkomenco i skribiĝas y (yáo), u skribiĝas w — sed post j, q, x kaj h/r la glito skribiĝas senlitera (jiāo, ruò): la buŝo faras ĝin mem.

La tonoj (rememoro el Leciono 1): 1 ā 2 á 3 ǎ 4 à ◦ neŭtrala

LA REGULO DE 不 — AMBAŬ FLANKOJ EN UNU LECIONO: hodiaŭ la mezurilo de la tonŝanĝo falas sur la plej antikvan tekston de la kurso — la unua proverbo de Konfuceo mem:

不亦乐乎 bú yì lè hū: antaŭ 亦 yì (4a tono) → bú yì — la ŝanĝiĝanta flanko!
不及 bù jí en la poemo: antaŭ 及 jí (2a tono) → restas bù — la trankvila flanko.

Do la tuta leĝo de 不, kiun vi kolektis ekde la dua leciono, montriĝas kompleta ĝuste ĉi tie: nur la 4a tono ŝanĝas ĝin. Kaj la 3a+3a regulo? Serĉu ĝin en la ekzercoj — 比邻 bǐ lín kaj 知己 zhī jǐ kaŝas nenion… sed 有朋 yǒu péng ankaŭ ne bezonas ĝin. Vera ripoztago — nur bú laboras hodiaŭ!

🤝 Kvar proverboj pri la amikeco

Kiel en ĉiuj kulturaj lecionoj, vi trovos la signojn, la pinjinon laŭtonigitan, laŭvortan kaj liberan tradukon, la vortodisigon kaj elparolan fokuson — kaj la butonojn 🔊 Parolu / 🐢 Lante. La butono 🎵 Kanto ludos la veran kanton (filmeton faritan per IA).

🎵 La kvin kantoj de tiu ĉi leciono venos baldaŭ: kiam la filmetoj estos aldonitaj en /audio/kantoj/ (nomoj: l7-1-youpeng · l7-2-hainei · l7-3-jiufeng · l7-4-luyao · l7-poemo-zengwanglun, ĉiuj .mp4), la butonoj aktiviĝos mem — ĝis tiam ili afiŝas “baldaŭ…”.

Proverbo 1 el 4

有朋自远方来，不亦乐乎

yǒu péng zì yuǎn fāng lái, bù yì lè hū

LaŭvorteAmiko venas mem de malproksima regiono — ĉu tio ne ĝojigas?

SencoLa dua frazo de la unua paĝo de la «Analektoj» de Konfuceo — la libro kiu malfermiĝas per la lernado kaj tuj daŭrigas per la amiko. Lerni kune estas ĝojo; ricevi amikon de malproksime estas la pruvo, ke via lernado resonas. Dum du mil jaroj tiu ĉi verso akompanas ĉiun alvenantan gaston en Ĉinujo.

Vortoj unuope 有 yǒu — havi, ekzisti (el Leciono 6!) 朋 péng — amiko (la radiko de hodiaŭ!) 自 zì — de, el; mem 远方 yuǎn fāng — malproksima regiono (malproksima + direkto) 来 lái — veni (radiko de hodiaŭ!) 不亦…乎 bú yì … hū — “ĉu ne…?” (klasika demandeto) 乐 lè — ĝoji (legiĝu yuè en 音乐 “muziko”!)

🗣️ Jen la plej fama bú de la tuta ĉina literaturo — la tonŝanĝo de 不 en la buŝo de Konfuceo mem! Aŭskultu la paron bù… bú en 🐢. Kaj la fina hū estas la mil-jara demandeto: ne respondu ĝin — ĝi jam respondas sin. Hodiaŭ 不亦乐乎 vivas eĉ ironie: okupita ĝis 不亦乐乎 = “ĝisoste okupata”.

↻ ripetu laŭte 3×

Proverbo 2 el 4

海内存知己，天涯若比邻

hǎi nèi cún zhī jǐ, tiān yá ruò bǐ lín

LaŭvorteSe ene de la kvar maroj ekzistas la kara amiko, la rando de la ĉielo estas kiel apuda najbaro.

SencoVerso de la poeto Wang Bo (Tang-dinastio), skribita por konsoli amikon forirantan al malproksima posteno: al veraj amikoj la distanco ne ekzistas. Ĝi estas la ĉina respondo al “for de okuloj, for de koro” — kaj unu el la dek plej cititaj versoj de la tuta poezio. Lernu ĝin, kaj vi havas la plej fortan argumenton kontraŭ ĉiu adiaŭo.

Vortoj unuope 海 hǎi — maro (la kvar maroj = la tuta mondo) 内 nèi — ene 存 cún — ekzisti, konserviĝi 知己 zhī jǐ — “kiu konas min” → la kara amiko, la konfidenculo 天涯 tiān yá — “la rando de la ĉielo” → la plej malproksima loko 若 ruò — kiel, kvazaŭ (klasike; la moderna estas 如 — Leciono 3!) 比邻 bǐ lín — apuda najbaro (比 proksima + 邻 najbaro)

🗣️ Du glitoj de la nova sonponto sidas en unu verso: yá (la nova -ia!) kaj ruò (la nova -uo!). Aŭskultu kiel 天涯 malfermiĝas larĝa kiel la horizonto mem. Kaj rekonu la familion: 邻 lín estas la vorto de 近邻 el la tria leciono — la najbaro denove, nun ĉe la rando de la ĉielo.

↻ ripetu laŭte 3×

Proverbo 3 el 4

酒逢知己千杯少

jiǔ féng zhī jǐ qiān bēi shǎo

LaŭvorteKiam vino renkontas la karan amikon, mil tasoj estas malmultaj.

SencoKun la konfidenculo la tempo flugas kaj mil tasoj ne sufiĉas. La proverbo vivas en duonoj: la cetero — 话不投机半句多 huà bù tóu jī bàn jù duō “kiam la paroloj ne kongruas, eĉ duonfrazo estas tro multa”. Kune ili estas la leĝo de la tablo: ne la kvanto faras la feston, sed la kungximo de la koroj.

Vortoj unuope 酒 jiǔ — vino, alkoholaĵo (la -iu = iǒŭ de L5!) 逢 féng — renkonti, alveni ĝuste (radiko de hodiaŭ!) 知己 zhī jǐ — la kara amiko (same kiel supre!) 千 qiān — mil (el 千里之行, Leciono 1!) 杯 bēi — pokalo, taso ← la klasifikilo de L7! 少 shǎo — malmulta (el 多少, Leciono 7!)

🗣️ Rigardu la fruktojn de la tuta kurso en unu proverbo: 酒 portas la ditongon de la kvina leciono, 千 la grandecon de la unua, 杯 la klasifikilon de la sesa kaj 少 la demandon pri la prezo. Nur 逢 kaj 知己 estas vere novaj — kaj ĝuste ili estas la temo. Kun la amiko, eĉ mil tasoj estas “malmultaj”: unikafoje 少 estas komplimento!

↻ ripetu laŭte 3×

Proverbo 4 el 4

路遥知马力，日久见人心

lù yáo zhī mǎ lì, rì jiǔ jiàn rén xīn

LaŭvorteLa longa vojo konas la forton de la ĉevalo; la longa tempo montras la koron de la homo.

SencoLa plej sobra el la amikaj proverboj: ne kreu la amikecon el la unua impreso — la distanco kaj la tempo estas la juĝistoj. La unua duono venas el la epopeo pri 千里马, la ĉevalo de mil lioj; la tutaĵo fariĝis popola saĝo pri pacienca observado de la homoj.

Vortoj unuope 路 lù — vojo 遥 yáo — malproksima, longa (la nova -iao!) 知 zhī — scii, koni 马力 mǎ lì — ĉevala forto 日 rì — tago, suno (el Leciono 3!) 久 jiǔ — longa (tempo) 见 jiàn — vidi (el 再见, Leciono 2!) 人心 rén xīn — la koro de la homo (心 el Leciono 3!)

🗣️ 遥 yáo kaj 久 jiǔ — la plej longaj du glitoj de la sonponto, unu en ĉiu duono de la proverbo. Kaj ĝuu la familian aron: 千里之行始于足下 (L1) diris ke la vojo komenciĝas per la unua paŝo; tiu ĉi diras kion la vojo malkaŝas — la tuta vojo de la kurso en unu penso. Esperanto diras ĝin per “la tempo pruvas la amikon”.

↻ ripetu laŭte 3×

🎁 Bonuso — la kvina klasikaĵo, la amikeco de la saĝuloj: 君子之交淡如水 jūn zǐ zhī jiāo dàn rú shuǐ — “la amikeco de saĝuloj estas maldensa kiel akvo” (庄子, Zhuangzi) . Sobra, sen dolĉa ŝminko — kaj ĝuste tial ĝi daŭras. La kontraŭo laŭ Zhuangzi: 小人之交甘若醴 xiǎo rén zhī jiāo gān ruò lǐ “la amikeco de etaj homoj estas dolĉa kiel likvoro” — kiu rapide acidiĝas. Rigardu la radikojn kiujn vi jam havas: 君 el la unua leciono, 如 kaj 水 el la kvina — kaj la nova dàn “maldensa, sobra”, kiu donis al la ekzercoj ĝian plej trankvilan silabon.

📜 Bonuso: 赠汪伦 — la danko ĉe la bordo de la lago

La plej fama dankpoemo de la ĉina lingvo. Li Bai (李白), la plej granda lirikisto de la Tang-dinastio, estis gastigita de Wang Lun, simpla vilaĝano kiu admiris lin. Kiam la poeto foriris per boato, Wang Lun subite alvenis al la bordo, kantante kaj dancante la popolan 踏歌. Kvar versojn da danko — kaj la nomo de amiko fariĝis senmorta.

赠汪伦 zèng wāng lún — “Donaco al Wang Lun”

de Li Bai (李白), Tang-dinastio

李白乘舟将欲行， lǐ bái chéng zhōu jiāng yù xíng, Li Bai enboatiĝis kaj estis forironta,

忽闻岸上踏歌声。 hū wén àn shàng tà gē shēng. kiam subite li aŭdis sur la bordo sonon de kantata danco.

桃花潭水深千尺， táo huā tán shuǐ shēn qiān chǐ, la lago de prunfloroj estas mil futojn profunda —

不及汪伦送我情。 bù jí wāng lún sòng wǒ qíng. sed ĝi ne atingas la senton, kun kiu Wang Lun akompanis min.

Vortoj de la poemo 赠 zèng — donaci, dediĉi 乘舟 chéng zhōu — enboatiĝi 将 jiāng — estis baldaŭ (futura helpvorto) 欲 yù — voli, intenci 行 xíng — iri, vojaĝi (el 千里之行!) 忽 hū — subite 闻 wén — aŭdi (ankaŭ “flari”!) 岸 àn — bordo, marbordo 上 shàng — sur, supre 踏歌 tà gē — kantata danco (piedbato + kanto) 声 shēng — sono, voĉo 桃花 táo huā — prunfloroj 潭 tán — lago, profunda akvejo 水 shuǐ — akvo (el Leciono 5!) 深 shēn — profunda ← radiko de hodiaŭ! 千 qiān — mil 尺 chǐ — futo (mezurilo ~33 cm) 不及 bù jí — ne atingas, ne egalas 送 sòng — akompani adiaŭe ← radiko de hodiaŭ! 我 wǒ — mi 情 qíng — sento ← radiko de hodiaŭ!

💛 La koro de la poemo: la matematiko inversiĝas — mil futoj da akvo estas malpli profundaj ol unu adiaŭo. Tio estas la tuta ĉina poetiko de la amikeco en unu bildo: la naturo mezureblas, la amikeco ne. — Kaj rimarku la du 不 de la leciono kune: ĉi tie 不及 restas bù (jí estas 2a tono) — la trankvila ĝemelo de la bú yì de Konfuceo. Aŭskultu la paron 🐢 kaj aŭdu la diferencon!

🌱 La dek radikoj de la amikeco

Dek radikoj por kunporti — sep tute novaj kaj tri malnovaj geamikoj revenantaj el la pli fruaj lecionoj. Ili kuniĝos en la venonta praktika leciono pri direktoj kaj moviĝo.

朋

péng

amiko — la malnova formo

友

yǒu

amiko — 朋友 kune!

交

jiāo

amikeco; interŝanĝi — kun -iao!

情

qíng

sento, sentimento

深

shēn

profunda (la lago! la amikeco!)

送

sòng

akompani adiaŭe; donaci

逢

féng

renkonti (la ĝustamomente)

来

lái

veni (el la proverbo de Konfuceo)

去

qù

iri — la ü de Leciono 6!

见

jiàn

vidi, renkonti (el 再见!)

🌱 Kial ĝuste tiuj dek? Ĉar ili malfermos la pordon de la oka leciono (praktika): 来 veni, 去 iri, 见 renkonti, 送 akompani, 逢 — kvin verboj de moviĝo kaj renkontiĝo, pretaj por direktoj kaj lokoj: “kie estas?”, “kien ni iras?”. Ĝis tiam: aŭskultu, ripetu — kaj skribu leteron al malproksima amiko!

🎤 Parol-ekzerco — silabo post silabo

Du niveloj: unu silabo — la dek radikoj de la amikeco kaj iliaj amikoj, kun speciala atento al la novaj glitoj -iao kaj -uo — aŭ paro da silaboj el la proverboj kaj la poemo, taksataj same silabo post silabo. Aŭskultu la modelon (🔊 aŭ 🐢), premu 🎤 Aŭskultu min kaj imitu la sonon — verda = ĝusta silabo, ruĝa = reprovu. Honesta rimarko: la tonoj kaj la glitoj ne estas aŭtomate takseblaj — komparu ilin orele per 🐢.

1 · Silaboj — la radikoj de la amikeco

2 · Paroj — du-tri silaboj el la proverboj kaj la poemo

🧩 Memkontrolo — unue la oreloj, poste la memoro

Du malgrandaj kvizoj por fiksi la lecionon. Unue la oreloj: aŭskultu la vorton kaj elektu kiu el la du ĝi estas — la paroj testas ĝuste la tonojn kaj la glitojn de la sonponto. Poste la memoro: kiu signo kompletigas ĉiun proverbon? Erari estas permesate — ankaŭ la malĝustaj elektebloj ion instruas.

1 · 🎧 Aŭskultu kaj elektu la ĝustan vorton

2 · 📜 Kompletigu la proverbon

🧭 La lernovojo — kulturo ↔ praktiko

Unu leciono kultura, unu praktika, alterne. La amikoj ricevis siajn proverbojn kaj sian poemon; nun la moviĝo venas — la radikoj 来去见送 jam atendas la direktojn.

✅Leciono 1 · Kulturo — “Vortoj kiuj Portas Forton”: proverboj pri klopodo + poemo de Wang Wei. ↤ revenu al ĝi

✅Leciono 2 · Praktiko — salutoj kaj ĝentilaj vortoj. ↤ revenu al ĝi

✅Leciono 3 · Kulturo — “Vortoj kiuj Ligas la Familion”: la proverboj de la familio kaj 游子吟. ↤ revenu al ĝi

✅Leciono 6 · Praktiko — “Vortoj kiuj Diras Aĝon kaj Flankon”: la dek du parencovortoj, la vokalo ü kaj la dialogo 几口人. ↤ revenu al ĝi

✅Leciono 5 · Kulturo — “Vortoj kiuj Nutras la Vivon”: la proverboj de la manĝo kaj 悯农. ↤ revenu al ĝi

✅Leciono 7 · Praktiko — “Nombroj kaj Klasifikiloj — la Gramatiko de la Restoracio”: 0–99, 个口位杯碗, s/ŝ kaj 多少钱. ↤ revenu al ĝi

✅Leciono 8 · Kulturo — “Vortoj kiuj Kunigas la Amikojn” (tiu ĉi paĝo): la proverboj de la amikeco kaj 赠汪伦.

✅Leciono 9 · Praktiko — “La Pronomoj: Mi, Vi kaj la Tri Ĝemeloj Tā”: 我你您他她它, la pluralo 们, la posedo 的 kaj la inkluziva 咱们. ▶ iru al ĝi

✅Leciono 10 · Kulturo — “Vortoj kiuj Malfermas la Vojon”: 活到老，学到老, 温故知新 kaj la poemo 长歌行. ▶ iru al ĝi

🌏Kruc-ligo al Esperanto: Zamenhof mem estis la majstro de la amikeca proverbo — serĉu “amiko” en la Proverbara Kolekto kaj vi trovos la ĝemelojn de 海内存知己 en dek unu lingvoj.

🧩 Radika parenco: 氵 (akvo) trapenetras la lecionon

En ĉi tiu leciono, la bildo de akvo aperas denove kaj denove: 海 (hǎi, “maro”, en 海内存知己), 涯 (yá, “horizonto”, en 天涯), 深 (shēn, “profunda”) kaj 潭 (tán, “baseno”, en 桃花潭水深千尺) — kaj eĉ 活 (huó, “vivi”) kaj 酒 (jiǔ, “vino”) portas la saman radikalon 氵, la mallongigita formo de 水. Ses vortoj, unu sola signo — bela montro, kiel forta bildo trapenetras la tutan vortprovizon de amikeco.

🖌️ Skribu per la fingro

Ne nur legu la signojn — spertu ilin skribante. Premu 👁️ Vidu por vidi la ĝustan sekvon de streketoj, poste ✍️ Provu mem kaj desegnu ĉiun streketon per fingro (aŭ muso) rekte super la kadro. La aplikaĵo kontrolas, ĉu la formo kaj ordo estas ĝustaj.

海 hǎi — maro

深 shēn — profunda

潭 tán — baseno

酒 jiǔ — vino

🏛️ De kie venas la strekoj: 友 (amiko)

Multaj ĉinaj signoj estas kunmetoj de pli malgrandaj signoj, ĉiu kun sia propra bildo kaj historio. Malkunmetu ĉi tiun:

又

mano

又

mano

友

yǒu — amiko

友 estas nenio pli ol du manoj (又 kaj 又) desegnitaj kune, unu tenanta la alian. Tiel ĝi aspektis en la antikva ĉina skribo — du klaraj bildoj de manoj, kiuj interŝanĝas saluton aŭ kunlaboras. Laŭlonge de la jarcentoj, tiuj du manoj simpliĝis kaj kunfandiĝis, ĝis ili fariĝis la moderna signo 友. Nenia pli klara bildo por "amiko" ekzistas en la tuta lingvo — kunigitaj manoj, jarmilojn antaŭ ol iu ajn inventis la manpremon kiel ĝentilaĵon.