🀄 LERNULUDE · ĉina kurso · leciono 13 ‹ Leciono 12 Leciono 14 › 🔊 aŭdio normale aŭ 🐢 lante
Deka-dua leciono · praktika — la tempo-esprimoj, aŭ la arto demandi kiam

Kioma Horo? — Demandi la Templon

La dek-unua leciono plantis la radikojn 年月日时今明 — hodiaŭ ili eklaboras kiel horloĝo kaj kalendaro. Vi lernos demandi la tagon (今天星期几？ — kaj malkovros ke la ĉinaj tagoj ne havas nomojn de dioj, sed numerojn), legi la horon (现在几点？), konstrui datojn (2026年8月30日 — la granda unuo ĉiam unue, kiel la adresoj de la deka leciono!). Kaj du tre ĉinaj sekretoj atendas: la tempo kiu loĝas en la spaco (上午 “supren”, 下午 “suben”), kaj la kaptilo 两点 “la dua horo” kontraŭ 两个小时 “du horoj”. La nombroj? Ili estas viaj ekde la sesa leciono — hodiaŭ ili ricevas laboron.

🈶 12 vortoj de la tempo 📅 la semajno 星期 + la datoj 🔊 sonponto: ou kaj uo 💬 1 dialogo: 不见不散！ 🎤 parol-ekzerco · 🧩 2 kvizoj

🗓️ La mapo — kvar rigardoj al la tempo

Kvar kartoj resumas la tutan sistemon. Unue la tago (hieraŭ–hodiaŭ–morgaŭ, jam viaj), poste la semajno kun siaj numeritaj tagoj, poste la horo kun siaj kvar pecoj — kaj fine la daton, kiu konstruiĝas ĉiam de la granda al la malgranda.

La tago
今天 jīntiān — hodiaŭ
昨天 zuótiān — hieraŭ
明天 míngtiān — morgaŭ
La semajno
星期一…星期日
lundo…dimanĉo (numeritaj!)
周末 — semajnfino
La horo
点 diǎn + 分 fēn
半 bàn + 刻 kè
现在几点？ — kioma horo?
La dato
年 → 月 → 日
2026年8月30日
(granda unue — kiel la adresoj!)
Koloroj de la tonoj: 1 ā 2 á 3 ǎ 4 à ◦ neŭtrala
LA ŜLOSILO DE LA TUTA LECIONO — LA TEMPO LOĜAS EN LA SPACO: por la partoj de la tago kaj por la semajnoj, la ĉina uzas supren kaj suben: 上午 shàngwǔ laŭvorte “supre-antaŭtagmezo”, 下午 xiàwǔ “sube-posttagmezo”; 上周 shàngzhōu “la supra semajno” = la pasinta, 下周 xiàzhōu “la suba” = la venonta. La tempo fluas malsupren kiel rivero — la samaj 上/下 de la deka leciono, nun montrantaj ne lokon sed momenton. Esperanto faras la samon per “antaŭe/poste” (antaŭen-malantaŭen!); la ĉina simple elektis la vertikalon. Kaj la tago mem numeriĝas: 每天 měitiān “ĉiun tagon” (la 每 de la kanzono pri la printempa pluvo, L5!).
🔑 Rememoro pri la tonŝanĝo — hodiaŭ la stelulo estas 一, kaj li havas kolegojn: en 星期一 la 一 ripozas kiel yī — ĉar ĝi estas nomo, parto de numero (kiel en 十一 “dek-unu”, L7), ne kvanto! Sed en 一刻 “kvarono” ĝi laboras: yí kè — kvanto antaŭ 4-a tono. Kaj 两 revenas el la sesa leciono: oni diras 两点 “la dua horo”, neniam *二点 — la regulo de 两 antaŭ mezurvortoj validas ankaŭ por la horoj! (Atentu ankaŭ: 两点半 parolatas liáng diǎn bàn — la eterna 3-a+3-a.)

📅 La kalendaro — 星期， la semajno kun numeritaj tagoj

La plej bela malkovro de la leciono: la ĉinaj tagoj ne portas nomojn de dioj kaj planedoj — lundo ne estas “tago de la Luno”, sed simple “semajno-uno”. Sep numeroj, neniuj mitoj.

La sep tagoj
星期一 …… 星期日
xīng qī yī … xīng qī rì
SencoLa sep tagoj de la semajno: “stel-periodo unu” ĝis “stel-periodo suno”.
La tuta semajno 星期一 xīngqīyī — lundo (semajno-1) 星期二 xīngqīèr — mardo (2) · 星期三 sān — merkredo (3) 星期四 sì — ĵaŭdo (4) · 星期五 wǔ — vendredo (5) · 星期六 liù — sabato (6) 星期日 rì / 星期天 tiān — dimanĉo (“stel-suno” / “stel-tago”)
🌟 星期 laŭvorte estas “stel-periodo” — 星 stelo + 期 periodo: la semajno de la sep lumoj surĉielaj. La okcidenta semajno dediĉis ĉiun tagon al dio (luno, Marso, Merkuro…); la ĉina simple numeras: neniu mitologio, nur aritmetiko — la nombroj estas viaj ekde L7! Du ĝemelaj formoj vivas kune: 周一 zhōuyī (la rapida, skriba — 周 “ciklo”) kaj 礼拜 lǐbài (la suda, el “kulto”). Kaj por demandi: 今天星期几？ — la demandonombro 几 “kiom” (L6: 几口人? L7: 几位?) kalkulas ankaŭ tagojn!
↻ la semajno kiel nombro-litania
La najbaroj de la semajno
周末 · 上周 · 下周 · 每天
zhōu mò · shàng zhōu · xià zhōu · měi tiān
SencoLa semajnfino, la pasinta kaj la venonta semajno — kaj “ĉiutage”.
Kunmetaĵoj 周末 zhōumò — semajnfino (末 “fino” — la pinto de la ciklo) 上周 shàngzhōu — la pasinta semajno (“la supra”) 下周 xiàzhōu — la venonta semajno (“la suba”) 每天 měitiān — ĉiutage (每 “ĉiu”, el la kanzono de L5!) 这个星期 zhège — tiu ĉi semajno (la 这 de 这儿, L11!)
🌊 La vertikala rivero: imagu la tempo fluanta malsupren de la supro al la subo — 上周 (supre, jam fluinta), 这周 (ĉi tie, kie vi naĝas), 下周 (sube, ankoraŭ ne alveninta). Precize la sama geografio de 上午/下午! Kaj la plej dolĉa vorto de la semajno: 周末 — la “fino de la ciklo”, kiam la horloĝo ripozas. Oni demandas 你周末做什么？ “kion vi faras en la semajnfino?” — la malferma demando de ĉiu amikeco.
↻ la tempo fluas malsupren
La dek du monatoj — ankaŭ numeritaj!
一月 …… 十二月
yī yuè … shí èr yuè
SencoSame kiel la semajno: la jaro havas dek du monatojn, kaj ĉiu monato simple estas sia numero antaŭ 月 “luno” — neniuj propraj nomoj entute.
La tuta jaro 一月 yīyuè — januaro (1) · 二月 èr — februaro (2) · 三月 sān — marto (3) 四月 sì — aprilo (4) · 五月 wǔ — majo (5) · 六月 liù — junio (6) 七月 qī — julio (7) · 八月 bā — aŭgusto (8) · 九月 jiǔ — septembro (9) 十月 shí — oktobro (10) · 十一月 shíyī — novembro (11) · 十二月 shíèr — decembro (12)
🔑 La sama regulo de la semajno, denove: en 一月 la 一 ripozas kiel yī — ĝuste kiel en 星期一 supre — ĉar ĝi estas nomo de monato, ne kvanto. Kompreneble neniu monato havas sian propran mitologion (nek dion, nek diinon) — simple aritmetiko de 1 ĝis 12. Kaj jen bonusa fakto: la malnova, poezia nomo de januaro estas 正月 zhèngyuè — “la ĝusta monato” — ankoraŭ uzata en la Ĉina Nova Jaro (正月十五 = la Lanterna Festivalo). Sed en la ĉiutaga vivo, 一月 ĝis 十二月 sufiĉas por ĉio.
↻ la jaro kiel nombro-litania
🎁 LA DATOJ — LA GRANDA UNUE, ĈIAM: 2026年8月30日 èrlíngèrliù nián bā yuè sānshí rì — jaro + monato + tago, ĝuste laŭ la sinsekvo de granda→malgranda kiun vi lernis ĉe la adresoj de la deka leciono (lando→urbo→strato). La nombroj legiĝas cifere poste: 2026 = “du-nul-du-liù”. Kaj la plej ŝatata dato de ĉiuj: 生日 shēngrì “naskiĝtago” — la 生 de 学生 “lernanto” (L10) kaj 医生, kune kun la 日 “tago” de hieraŭa radikaro! 我的生日是八月三十日 wǒ de shēngrì shì bā yuè sānshí rì — “mia naskiĝtago estas la 30-a de aŭgusto”. Demandi: 几月几号？ (“kioma monato, kioma tago?” — 号 hào estas la parola formo de 日 en datoj).

🕐 La horloĝo — 点， 分， 半 kaj 刻

Kvar pecoj konstruas ĉiun horon de la tago: la punkton (点), la minuton (分), la duonon (半) kaj la kvaronon (刻). Kaj unu silabo demandas ilin ĉiujn: 几.

La demando kaj la respondo
现在几点？ · 三点 · 三点五分
xiàn zài jǐ diǎn? · sān diǎn · sān diǎn wǔ fēn
SencoKioma horo estas nun? — La tria. — La tria kaj kvin minutoj.
Kunmetaĵoj 现在几点？ xiànzài jǐ diǎn? — kioma horo estas nun? (现在 “nun”) 现在八点。 xiànzài bā diǎn. — nun estas la oka. 三点五分 sān diǎn wǔ fēn — 3:05 (punkto + minuto, la numeroj de L7) 什么时候？ shénme shíhou? — kiam? (la universala temp-demando)
🕐 点 laŭvorte estas “punkto” — la punktoj de la horloĝa ciferpunkto (la sama signo de 一点儿 “iom”, L11!). Do 三点 estas “la tria punkto de la tago”, kaj la demandon formas la eterna 几: 几点？ “kiom da punktoj?”. Kaj 分 “minuto” estas la senpeza ĝemelo de 风 “vento” (L12!) — la nazo -n kontraŭ la sonorilo -ng; la minutoj spire fluas, la vento sonoras. 时候 “tempo-momento” kunportas la plej utilan demandon de la tuta leciono: 什么时候？ — “kiun tempon?” = kiam?
↻ la punktoj de la tago
La duono kaj la kvaronoj
两点半 · 一刻 · 差一刻八点
liáng diǎn bàn · yí kè · chà yí kè bā diǎn
SencoDuono post la dua · kvarono post · kvarono antaŭ la oka.
Kunmetaĵoj 两点半 liáng diǎn bàn — 2:30 (两, neniam 二!) 三点一刻 sān diǎn yí kè — 3:15 (“kvarono post la tria”) 差一刻八点 chà yí kè bā diǎn — 7:45 (“mankas kvarono al la oka”) 五分钟 wǔ fēnzhōng — kvin minutoj (el 走五分钟, L11!)
⏳ 刻 “kvarono” naskiĝis en la akvohorloĝo: 刻 estas “gravurita linio” — la antikva Ĉinio mezuris tempon per akvo gutanta en ujon gradigitan per gravuraĵoj, kaj la kvarono de horo estis unu gravuraĵo (de tie ankaŭ 一刻 “momento” — la kuzo de 一瞬 en la tofuo-kanzono de L5!). 差 chà “manki” rigardas ĉiam antaŭen, al la venonta horo: 7:45 = “mankas kvarono al la oka”. Kaj aŭskultu la tonŝanĝo-ĝemelojn: 一刻 ĉiam yí kè (一 antaŭ 4-a!), dufoje en la sama frazo.
↻ duono, kvarono, manko
⚠️ LA KAPTILON DE LA LECIONO — 两点 ≠ 两个小时: 点 estas la punkto sur la horloĝo (“je la dua”), 小时 xiǎoshí estas la horo-daŭro (“dum du horoj”) — 小 “malgranda” + 时 “tempo” (hieraŭa radiko!): 现在两点 “nun estas la dua” ↔ 我睡了两个小时 wǒ shuì le liǎng gè xiǎoshí “mi dormis du horojn”. Same por la minutoj: 五分 (en la horo) ↔ 五分钟 (daŭro — la 钟 estas la horloĝo mem!). Esperanto faras la saman distingon per “je la dua” kontraŭ “dum du horoj”; la ĉina uzas du malsamajn vortojn. Memoru: horloĝo → 点, daŭro → 小时/分钟 — kaj la tuta kaptilo malaperas.
🌤️ LA TAGO DIVIDITA — KAJ LA SALUTOJ FINFINE MALKAŜIĜAS: 早上 zǎoshang mateno · 上午 shàngwǔ antaŭtagmezo · 中午 zhōngwǔ tagmezo (la 中 “mezo” de 中国!) · 下午 xiàwǔ posttagmezo · 晚上 wǎnshang vespero. Nun la salutoj de la dua leciono ricevas sian horaron: 早上好 validas ĝis la naŭa, 下午好 post la tagmanĝo, kaj 晚安 wǎnān — “pacon al la vespero” — diriĝas adiaŭe aŭ antaŭ dormo. Notu ke 早上 kaj 晚上 portas la duan silabon senpezan (shang) — la tempo fluas tiel trankvile, ke eĉ la silaboj malpeziĝas!

🔊 Sonponto 11: -ou kaj -uo — la spegulaj ditongoj

La horloĝo mem ilin parolas: 时候 shíhou, 昨 zuó. Du ditongoj el la samaj literoj, sed en spegula ordo: -ou komenciĝas per malferma o kaj fermiĝas al u; -uo komenciĝas per ronda u kaj malfermiĝas al o. Unu sonĝo kaj ĝia spegula bildo en la akvo.

-ou — la glito de malferma O al ronda U (la buŝo fermiĝas)
-oukomencu per plena o (kiel en EO “oro”) kaj glitu al mallarĝa u — unu silabo, unu fermiĝo时候 shíhou “tempo-momento” (hòu ofte senpeza)
-oula piedirado de la dek lecionoj pri vojoj — via malnova amiko走 zǒu “piediri” (L11!)
-ou“ĉiuj” — la vorto kiu ĉiam revenas en la kanzonoj都 dōu “ĉiuj” (L5/L7!)
-oukaj “malantaŭ” — la lupo kiu eniris la malantaŭan pordon后 hòu “malantaŭ” (后门, L11!)
-uo — la spegulo: komencu per ronda U kaj malfermu al O (la buŝo malfermiĝas)
-uounue la u de la nudaj silaboj (L9!) — petola kaj ronda — poste malfermiĝu al o: “ŭo”昨 zuó “hieraŭa” (昨天!)
-uo“multe” — la unua silabo de la demand-vorto de la restoracio多 duō “multe” (多少？ L7!)
-uola fajro de la hejma fornilo, el la kanzonoj de la kvina leciono火 huǒ “fajro” (炉火, L5!)
-uokaj la lando mem — la dua silabo de la nomo kiun vi kantas ekde L1国 guó “lando” (中国!)
MINIMUMA PARO — nur la ordo de la glito decidas (🔊), poste per 🐢:
  • 多 duō “multe” — unue ronda u, poste o ↔ 都 dōu “ĉiuj” — unue malferma o, poste u!
La truko: ambaŭ estas 1-a tono, sama inicialo d — la tuta diferenco kuŝas en la direkto de la glito! Diru esperante “duo” (du-opo) kaj aŭskultu la rondan komencon; longigu la “o”-n de “do” kaj aŭskultu la malferman. — Kaj ĝuu la spektaklon en unu frazo: 昨天我们都很忙 zuótiān wǒmen dōu hěn máng “hieraŭ ni ĉiuj estis okupataj” — zuó kaj dōu en la sama spiro, la spegulaj ĝemeloj man-en-mane. La kvizo malsupre vin provos per ili!
La tonoj (rememoro el Leciono 1): 1 ā 2 á 3 ǎ 4 à ◦ neŭtrala
🎁 Bonuso — la familio de 候: la fina silabo de 时候 estas hòu — la sono de “malantaŭ” (后, en 后门进狼, L1/L11). En la tempo-vorto ĝi skribiĝas per alia signo (候, kun la “kolono” maldekstre — la antikva bildigo de atendi starante!) kaj ofte sentoniĝas al hou. Du signoj, unu sono, du mondoj — precize la spegulo de 他她它 (unu sono, tri signoj). La ĉina skribo amas ambaŭ direktojn de la kalejdoskopo. — Kaj la promena kanzono de la kvina leciono fermiĝas per ĝuste tiu vorto: 守候 shǒuhòu “fidela gardado” — ĉiu paŝo post la manĝo estas gardado de la vivo.

💬 Dialogo — 星期六上午八点半，不见不散！

La plej universala sceno de la amikeco: fari rendevuon. A kaj B serĉas horon por renkontiĝi — kaj la dialogo finiĝas per la plej amata interkonsenta frazo de la ĉina lingvo: 不见不散 "ne viditaj, ne disiĝintaj". Aŭskultu ĝin tute, poste ludu la du rolojn — kaj notu kiel la tuta tempo-ilaro de la leciono kunlikiĝas en unu frazon.

📖 Antaŭ la dialogo: Legu ĉi tiujn helpvortojn kaj provu memori ilin antaŭ ol legi la dialogon. Kiam vi renkontos ilin en la interparolo, vi jam rekonos ilin!

🔁 La dek du vortoj de la tempo — rapida ripeta tabelo

La tuta trupo en dek du pecetoj. Refaru la ripetan rutinon: aŭskultu ĉiun per 🔊 kaj 🐢, ripetu kun la voĉo — kaj poste rigardu la horloĝon de via ĉambro kaj diru la horon laŭte, en la ĉina.

今天
jīn tiān
hodiaŭ
昨天
zuó tiān
hieraŭ (-uo!)
明天
míng tiān
morgaŭ (el L12!)
星期
xīng qī
semajno (“stel-periodo”)
周
zhōu
ciklo; semajno (周一!)
点
diǎn
punkto; horo (两点)
分
fēn
minuto (↔ 风 “vento”!)
半
bàn
duono (八点半)
刻
kè
kvarono (一刻 yí kè!)
早
zǎo
frua; mateno (早上好)
晚
wǎn
vespero (晚安, L2!)
时候
shí hou
tempo-momento (什么时候？)
🔁 Ripeta rutino: aŭskultu ĉiun vorton per 🔊 kaj 🐢, ripetu kun la voĉo, poste laŭte trifoje — kaj fine ludu la “horloĝo-ludon”: rigardu la horlogon kaj diru la horon ĉiun duonhoron (现在三点一刻… 现在三点半…), ĝis la sonponto -ou/-uo elparoliĝas senpense. Rimarku ke 天 vivas duoblan vivon — “tago” en 今天 kaj “ĉielo” en la poezio — kaj ke 月 estas samtempe “monato” kaj “luno”: la naturo kaj la kalendaro parolas per unu voĉo (tio malfermos la venontan kulturan lecionon). Refaru la dekduopon morgaŭ kaj post tri tagoj.

🎤 Parol-ekzerco — silabo post silabo

Du niveloj: unu silabo — la dek du vortoj de la tempo, kun speciala atento al la spegulaj ditongoj (昨 zuó / 候 hòu) kaj al la paro 早/晚 — aŭ paro da silaboj (la tempa-esprimoj de la horloĝo kaj la semajno), taksataj same silabo post silabo. Aŭskultu la modelon (🔊 aŭ 🐢), premu 🎤 Aŭskultu min kaj imitu la sonon — verda = ĝusta silabo, ruĝa = reprovu. Honesta rimarko: la tonoj kaj la direkto de la glito (-ou/-uo!) ne estas aŭtomate takseblaj — komparu ilin orele per 🐢.

1 · Silaboj — la vortoj de la tempo
2 · Paroj — la esprimoj de la horloĝo

🧩 Memkontrolo — unue la oreloj, poste la memoro

Du malgrandaj kvizoj por fiksi la lecionon. Unue la oreloj: aŭskultu la vorton kaj elektu kiu el la du ĝi estas — la paroj testas la spegulajn ditongojn (duō/dōu!), la nazon (fēn/fēng), la tonon (bā/bàn) kaj la glitojn (zǎo/zǒu). Poste la memoro kaj la logiko: kiu vorto kompletigas ĉiun esprimon de la tempo — inkluzive la grandan kaptilon de la daŭro kontraŭ la horloĝo. Erari estas permesate — ankaŭ la eraroj ion instruas.

1 · 🎧 Aŭskultu kaj elektu la ĝustan vorton
2 · 📜 Kompletigu la templon — kaj la kaptilon

🧭 La lernovojo — kulturo ↔ praktiko

Unu leciono kultura, unu praktika, alterne. La dek-du praktikaj povoj estas viaj: demandi la tagon kaj la horon, fari rendevuon, legi datojn kaj legi la akvohorloĝon. Kaj la flustro plenumiĝis: la dek-tria leciono pri la naturo kaj la luno jam brilas — 天 tago-kaj-ĉielo, 月 monato-kaj-luno.

✅Leciono 1 · Kulturo — “Vortoj kiuj Portas Forton”. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 2 · Praktiko — salutoj kaj ĝentilaj vortoj. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 3 · Kulturo — “Vortoj kiuj Ligas la Familion” kaj 游子吟. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 6 · Praktiko — la dek du parencovortoj kaj la vokalo ü. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 5 · Kulturo — “Vortoj kiuj Nutras la Vivon” kaj 悯农. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 7 · Praktiko — nombroj kaj klasifikiloj ĉe la restoracio. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 8 · Kulturo — “Vortoj kiuj Kunigas la Amikojn” kaj 赠汪伦. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 9 · Praktiko — la pronomoj, la pluralo 们 kaj la posedo 的. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 10 · Kulturo — “Vortoj kiuj Malfermas la Vojon” kaj 长歌行. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 11 · Praktiko — “Kie? Kien?”: 来去, 在哪儿？ kaj la kompaso. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 12 · Kulturo — “Vortoj kiuj Mezuras la Jaron”: 春夏秋冬 kaj 春晓. ↤ revenu al ĝi
✅Leciono 13 · Praktiko — “Kioma Horo?” (tiu ĉi paĝo): 星期, 点分半刻, la datoj kaj 不见不散！
✅Leciono 14 · Kulturo — “Vortoj kiuj Rigardas la Lunon”: la proverboj de la naturo kaj 静夜思 de Li Bai. ▶ iru al ĝi
🌏Kruc-ligo al Esperanto: la tempo ankaŭ parolas en la Proverbara Kolekto — serĉu “tempo”, “horo” kaj “momento”: tempon oni ne povas revenigi; al la hastanto la tempo mankas; venos la horo… Zamenhof kolektis la horloĝon de la tuta homaro.

🧩 Radika parenco: 日 (suno/tago)

Kvar el la plej uzataj tempo-vortoj de ĉi tiu leciono kunhavas 日 (rì, “suno, tago”): 早 (zǎo, “frue, matene”), 明 (míng, en 明天, “morgaŭ”), 时 (shí, “horo, tempo”) kaj 昨 (zuó, en 昨天, “hieraŭ”). Logika bildo: la tempo mezuriĝas per la suno.

🖌️ Skribu per la fingro

Ne nur legu la signojn — spertu ilin skribante. Premu 👁️ Vidu por vidi la ĝustan sekvon de streketoj, poste ✍️ Provu mem kaj desegnu ĉiun streketon per fingro (aŭ muso) rekte super la kadro. La aplikaĵo kontrolas, ĉu la formo kaj ordo estas ĝustaj.

早 zǎo — frue, matene
明 míng — morgaŭ (en 明天)
时 shí — tempo, horo
昨 zuó — hieraŭ (en 昨天)

🏛️ De kie venas la strekoj: 明 (hela, morgaŭ)

Multaj ĉinaj signoj estas kunmetoj de pli malgrandaj signoj, ĉiu kun sia propra bildo kaj historio. Malkunmetu ĉi tiun:

日
suno
+
月
luno
=
明
míng — hela, klara
Nenio pli simpla: 明 estas 日 (“suno”) apud 月 (“luno”) — la du plej helaj objektoj de la ĉielo kune signifas “hela, klara, brila”. Kaj de tie venas 明天 “morgaŭ”: laŭvorte, la tago post kiam la suno kaj la luno ambaŭ trairis la ĉielon.